Özgür Asya(rfa.org/Uygurca) radyosunun haberine göre ABD’nin önde gelen savunma araştırma merkezlerinden C4ADS adlı araştırma merkezi Çin’in işgalindeki Doğu Türkistan’daki insanlık ve etnik soykırım uygulamalarını yeni eriştiği belge ve bilgileri kullanarak “Sınırda Gözetim ” başlığı ile yeni bir rapor yayınladı. Bu yeni bir raporuna göre, Çin hükümeti Doğu Türkistan’daki polis sistemini yapay zeka, biyometrik tanıma ve video gözetim teknolojileriyle donatmaya devam ettiğini bildirdi.
Yeni rapor, Doğu Türkistan, Tibet, İç Moğolistan ve Hong Kong’daki dijital gözetim projelerinin tedarik zincirini izlemek için Çin hükümetinin satın alma kayıtlarını ve şirket bilgilerini analiz ediyor.
C4ADS adlı Araştırma merkezi, Doğu Türkistan’a ilişkin analizinde, 2013-2025 yılları arasındaki yüz binlerce devlet ihale kaydından 673 adet gözetimle ilgili sözleşme tespit ettiğini, bunlardan 135 sözleşmede en az bir biyometrik tanıma teknolojisine ait ekipmanler yer alıyor. Bu sözleşmelerde tedarikçi Firma olarak sıklıkla China Telecom, China Mobile Telecom ve China United Telecom gibi şirketler yer alıyordu.
Raporda ayrıca, Hikvision ve Uniview Technology gibi ABD yaptırımlarına tabi şirketlerin, doğrudan tedarikçi olmamalarına rağmen, Doğu Türkistan’daki gözetim projelerine ilişkin 54 sözleşmede ürünlerinin veya isimlerinin yer aldığı, bu durum ise, üçüncü taraf satıcıların ve aracıların, yaptırım uygulanan şirketlerin tedarik zincirindeki rolünü gizlemiş olma ihtimalinin yüksek olduğu bilgisi yer alıyor.
Çin’in Uygur Zulmünde Pekin’e Direkt Bağlı Paralimiter Sömürge ve Gasp Ordusu Bing Tuen Öncü !
Raporda özellikle Uygurlara yönelik baskı ve zulüm için yeni tedarik edilen yapay zeka ve diğer dijital gözetim ve takip sistemlerinin Doğu Türkistan’daki Çin işgal rejiminin direkt Pekin’e bağlı Paramiliter Sömürge ve Gasp Ordusu olan Bing Tuen (Sözde Üretim ve İnşa Ordusu)’in öncü rol oynadığı belirtiliyor. Örneğin, 2024 yılında Bingtuan Kamu Güvenliği Bürosu’nun 12. Birimi, yaklaşık 1,65 milyon Yuan değerinde bir sözleşme ile gözetleme kameraları ve biyolojik bilgi toplama, ayak izi ve Uygurların hayat belirtilerini izleme ekipmanları satın aldığı bilgisi yer alıyor. 2023 yılında ise Bingtuan Kamu Güvenliği Bürosu’nun 8. Birimi, büyük veriler kullanan bir görsel algılama ve analiz sistemi satın aldığı bildiriliyor.
Çin’e Yönelik Yaptırımlar Caydırıcı ve Yeterli Değil
Araştırma raporunun sonuç bölümünde ABD. başta batılı ülkelerin Çin’in Uygur soykırımı nedeniyle Çin’e yönelik aldığı yaptırımların yeterli olmadığı Çin’e önemli bir caydırıcılık etkisi yaratamadığını, batılı ülkelerin birkaç gözetleme cihazı üreticisini cezalandırmasının, bu cihazları kötüye kullanım tedarik zincirini bozmak için yeterli olmadığı belirtiliyor. Raporda ayrıca Çin’in Uygurlara baskı ve zulüm için tedarik edeceği gözetleme ekipmanı satıcılarına, son kullanıcılara ve cihazların kullanım amacına daha fazla dikkat edilmesi gerektiği vurgulanıyor.