| Uygur Haber ve Araştırma Merkezi

25 Mayıs 2026

Suriye’de Uygur Savaşçıların Rolü ve Pekin’in Artan Diplomatik Baskısı

Tahir İzgil

Ulusal Kamu Radyosu’nun (NPR) tanınmış muhabiri Emily Feng, Esad rejiminin devrilmesinde kilit rol oynayan Uygur savaşçıları ve Çin’in onlardan neden endişe duyduğu konularını ele alan, Suriye’deki yerinde yaptığı röportajlara dayanan özel bir araştırma makalesi yayınladı.

Makalede, Esad rejiminin devrilmesinde en büyük yabancı savaşçı birliğini oluşturan Uygurların, kilit ve stratejik savaşlarda benzersiz bir rol oynadığı belirtiliyor. Bu savaşçılar, Suriye’deki savaşa katılmalarının asıl amacının askeri eğitim almak, kendilerini güçlendirmek ve Çin Komünist Partisi’nin düşüşüyle birlikte vatanlarını özgürleştirmek olduğunu ifade etmişlerdir.

Ancak, Suriye’deki Uygurların durumu Çin’in yoğun diplomatik baskısı altında kaldı. Çin hükümeti, yurtdışındaki tüm Uygur militanlarını sürekli olarak “terörist” olarak nitelendirdi ve yakın zamanda Şam’daki büyükelçiliğini yeniden açarak Uygur savaşçıların Suriye’den sınır dışı edilmesini talep etti.

Özellikle, BM, Suriye’nin yeni lideri Ahmed Şara ve yeni hükümetine yönelik terörle mücadele yaptırımlarının çoğunu kaldırmayı öngören bir karar tasarısı önerdiğinde, daimi üye olan Çin oylamadan çekildi. Çin, karar tasarısını açıkça eleştirdi ve uluslararası tanınma ve yaptırım hafifletmesi alabilmesi için Suriye hükümetinin topraklarındaki Uygur savaşçıları sorununu çözmesini, yani onları sınır dışı etmesini veya ortadan kaldırmasını şart koştu.

Suriye’deki Uygurlar, sivilleri hedef alan terör eylemlerine tamamen karşı olduklarını, Afganistan’daki gruplarla hiçbir bağlarının olmadığını ve yalnızca vatanlarını ve inançlarını savunmayı amaçlayan ulusal bir kurtuluş gücü olduklarını ısrarla belirtmişlerdir. Daha önceki BM gözlemcileri de, Suriye’deki Uygurların Çin içindeki şiddet olaylarına doğrudan karışmış olduğuna dair net bir kanıt görmediklerini kaydetmişlerdir.