Çin anayasası ve sözde Özerk Bölge yasalarının tanıdığı temel insanı hakların Doğu Türkistan Türklerine de etnik Han Çinlileri gibi tanınması için yasal ve barışçıl yollarla yaptığı çalışmaları nedeniyle 2014’de tutuklanan ÇKP rejiminin emrindeki Çin Mahkemesi tarafından ömür boyu hapis cezasına çarptırılan ve halen cezasını Urumçi’deki bir Çin Hapishanesinde çekmekte olan Uygurların vicdanı Doç.Dr.İlham Tohti’nin ABD’de yaşayan kızı Cevher İlham Çin işgal yönetiminin Doğu Türkistan’da rejim destekli sistematik soykırım uyguladığını açıkladı.
Cevher İlham, bu sözleri ABD Parlamontosuna bağlı Uluslararası Din Özgürlüğü Komitesi’nin (USCIRF)daveti üzerine tanık olarak katıldığı 05 Mayıs 2026’de yaptığı konuşmasında dile getirdi.
Toplantıya tanık olarak katılan Uygur aktivist Cevher İlham, ” Çin rejiminin Müslüman Türklere Yönelik Nefretinin Arttırması ” başlıklı özel oturumunda yaptığı konuşması ana başlıklar halinde şöyle;
- Çin hükümetinin Uygurlara yönelik baskı ve zulümleri sistematik, resmi ve süreklidir.
- Uygurların bin an önce soykırımla yok edilmesi için Uygur gençlerini ucuz işçi olarak merkezi Çin bölgelerine zorla göç ettirmektedir.
- Uygurların temel insani haklarından olan soylarının devam ettirmesi engelleniyor.
- Uygur kadınları zorla kürtaja tabi tutulmaktadır.
- Uygur kadınları şantaj ve tehditle zorla kısırlaştırılmaktadır.
- Uygurların dini ve milli bayramları, örf adetleri gelenek ve görenekleri yasaklanmıştır.
- Uygur etnik kimliğinin yok edilmesi için Uygur kızlarının Çinli erkeklerle zorla evlenmeye zorlamaktadır.
- Xi Jingping’in İslamın Çinlileştirilmesi talimatı gereğince islam dinini aksettiren söylem ve ritüeller zorla değiştirilmektedir.
- Dini eğitiminin yasaklanması ve Uygurların kendi evlatlarına dini eğitim vermesi suç olarak tanımlanmıştır.
- Uygurların Köle/İşçi olarak zorla çalıştırılma sistemi küresel tedarik zincirindeki en az 17 sektörde üretim yapmaktadır.
- Dünyada kullanılan her beş pamuklu giysiden birinin ham maddesi Doğu Türkistan’da zorla çalıştırma ile üretilmektedir.
- Çin Komünist yönetimi Uygurların dini inançlarını komünist ideolojiye tabi kılmak amacıyla baskı ve şantaj politikası uygulamaktadır. yürüttüğü baskı politikalarını ayrıntılı şekilde anlattı.
- Kültürel ve Fiziksel soykırım amacı ile Doğu Türkistan’in yüzlerce yıllık tarihi ve doğal yer adları Çince olarak değiştirilmektedir.
Uygurların Zorla Çalıştırılmasının Önlenmesi Yasası daha sıkı Şekilde Uygulanmalıdır
Cevher İlham, konuşmasının sonunda ABD Uluslararası Din Özgürlüğü Komitesinin 2026 raporuna vurgu yaptı ve göre, Çin’in Uygurlara yönelik politikaları hâlâ dünyadaki en ağır din özgürlüğü ihlallerinden biri olarak değerlendirildiğini belirterek konuşmasını şu talep sözlerle sonlandırdı :
- Geçtiğimiz yıllarda kabul edilen Çarla Çalıştırmanın Önlenmesi (UFLPA) yasasını daha sıkı uygulaması
- Çin’in Uygurlara yönelik insan hakları ihlalleri,etnik soykırım başta olmak üzere diğer sorunlarının Çin ile yapılan resmi görüşmelerde öncelikli gündem maddesi haline getirilmesi çağrısında da bulundu.
