JAPONYA’NIN UYGUR KÖKENLİ DIŞİŞLERİ BAKAN YRD.CISI ERİ : JAPONYA TDT.’NA KATILABİLİR

UYGUR HABER VE ARAŞTIRMA MERKEZİ(UYHAM)
Japonya’nın Doğu Türkistan kökenli ve Uygur asıllı Dışişleri Bakanı Yrd.cısı Arfiye Eri Japonya’nın Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT)’na katılabileceğini ve bunun için çeşitli kapasitelerde katılımın mümkün olduğuna inandığını açıkladı.
Japonya’nın Uygur Türkü kökenli Dışişleri Bakan Yardımcısı Eri bu ifadeleri olarak sosyal medya hesabından yaptığı açıklamasında dile getirdiği belirtildi.
Japon Dışişleri Bakan Yardımcısı Eri sosyal medya hesabından şunları açıkladı : ” Japonya, Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT)’na katılabilecktir. Ayrıca, Japonya ileride bu katılımın çeşitli kapasitelerde mümkün olabileceğine inanmaktadır. Japonya’nın tarihten beri Türk dünyası ile derin kültürel bağları bulunmaktadır. Ben özellikle etnik Uygur asıllı bir Japon vatandaşı olarak Uygur Türklerini temsil ediyorum. Bizler de Türk dünyasının bir parçasıyız. Bu bağlamda, Japonya’nın Orta Asya’daki Türkistan ülkeleriyle kurduğu yeni format Türk dünyası ile ilişkiler konusunda tarihi bir adımdır. Japonya olarak, bizler gelecekte diğer Türk devletleriyle karşılıklı anlayış ve milli çıkarlar çerçevesinde de daha kapsamlı ilişkiler kurulmasını faydalı buluyoruz.” şeklinde konuştu.
Japonya, İleriye Dönük, Stratejik Türkistan Politikasının Sürdürüyor.
Japonya’nin Dışişleri Bakan Yardımcısı Doğu Türkistan kökenli ve Uygur asıllı Arfiya Eri, Japonya siyasi tarihinde Japonya parlamentosuna seçilen ilk Uygur kökenli milletvekili olup, yeni dönemde Dışişleri Bakan Yardımcısı olarak tekrar atanması ve son J+ 5C,zirvesinde çok önemli görevler üstlenmesi Japonya’nın tarihi, stratejik ve ileriye dönük politikasının günümüze bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Bilindiği üzere Japonya’nın Çin ve Sovyetler Birliğini (Rusya’yı)Türkistan coğrafyası üzerinden Türkistan Türkleri ile işbirliği yaparak çevreleme stratejisi 1930’lu yıllarda fiili olarak ortaya konulmuştur. Japonya 1930’lı yolların başında ABD’de yaşayan Osmanlı Sultanı 2.Abdulhamit Han’in torunlarından Şehzade Abdulkerim Efendi’yi Doğu Türkistan’da kuracağı Türkistan Emirliğini Hükümdar yapmak için girişimlerde bulunduğu bilinmektedir. Bunun yanında Sovyet-Çin işbirliği ile yıkılan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyetinin Genel Kurmay Başkanı General Mahmut Muhiti ve Turfan Bağımsızlık Hareketinin Önderi Maksut Muhiti Japonya’ya giderek 1937 yılında Japonya’ya giderek yönetim nezdinde bir takım girişimlerde de bulunmuştu. Geçtiğimiz haftalar Japonya’nın 5 Türkistan ülkesi ile J+5C olarak tanımlanan zirve toplantısında Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirzayev’ı hava alanında karşılaması ve karşılıklı konuşmalarını tıpkısının olan Uygur ve Özbek Türkçesi ile yapması büyük ilgi ile karşılanmış sosyal medyada viral olmuştu. Uygur Türkü Dışişleri Bakan Yardımcısı Arfiya Eri’nin daha sonra Tokyo’ya gelen Kazakistan, Kırgizistan, Türkmenistan ve Tacikistan Cumhurbaşkanlarını da aynı şekilde Hava alanında karşılaması ve kendi Türkçe dilleri ile karşılaması kendisinin Japon siyasetindeki konumu ve etkisini öne çıkarmış ve ayni zamanda diplomatik olarak Türk dünyası ile Japonya arasındaki ilişkilerde stratejik bir öneme vurgu yapan yorumlara yol açmıştı.

Japonya’nın Stratejik Türkistan Açılımı ve Arfiya Eri
Doğu Türkistan asıllı bir Uygur Türkü olan Arfiye Eri’nin Japonya Dışişleri Bakan Yardımcısı olarak atanması Japonya’nin Türkistan Politikasında stratejik bir dönüm noktası olarak değerlendirilmektedir. Arfiya Eri (Arife Abdulahat ) açıklamalarında Japonya’nın Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) çeşitli statülerde katılabileceğini açıklaması diplomatik olarak tarihi bir çıkış şeklinde yorumlanmıştır. Bu gelişme, hem Japonya’nın TDT. üzerinden Türk dünyasına yönelik bu yeni politikası stratejik bir düzeye taşımaktadır. Japonya bu yeni Türkistan ülkeleri girişimi ile Rusya ve Çin’in çok etkili olduğu bu ülkelerde, Japonya “üçüncü bir yol” ve güvenilir bir teknoloji ortağı olmak istemektedir. Japonya aynı zamanda Türkistan Cumhuriyetleri ile karşılıklı anlayış ve ekonomik iş birliğini geliştirerek ,Japonya’nın enerji ve hammadde ihtiyacını bu ülkelerden karşılamak ve kendi güvenliğini bu şekilde sağlamayı hedeflemektedir.
Sonuç olarak ; Arfiya Eri’nin Japon siyasetindeki konumu, Japonya için sadece bir liyakat simgesi değil, aynı zamanda Türk dünyasına verilen önemin bir göstergesi ve Türk dünyasına açılan stratejik bir kapının aralanması olarak değerlendirilmektedir. Japonya’nın TDT ile olan son stratejik yolculuğu, Türkistan coğrafyasındaki Rus ve Çin etkisini en azından dengeleyecek ve hatta bu dengeleri ileride değiştirebilecek girişim olarak görülebilir. Bölge uzmanları Japonya’nın bu son diplomatik girişimi ve Türk devletleri ile Japonya başta Uzak Doğu arasındaki bağları hiç olmadığı kadar güçlendirebilecek bir potansiyel yaratabileceği şeklinde değerlendirmektedir.
Arfiya Eri’nin Açıklamaları ve TDT Vizyonu
Arfiye Eri’nin önemli ve yetkili bir Japon diplomat olarak resmi açıklamaları ile sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımlar Japonya’nın TDT üzerinden Türk dünyası bünyesinde gözlemci – ortaklık veya benzeri farklı alanlarda yer alabileceğinin bir işaret olarak görülmektedir. Ayrıca, Japonya’nın Türk dünyası ile tarihi ve Kültürel bağlarına vurgu yapılması Japonya’nın Türk dünyası ile ilişkilerinde köklü bir geçmişe sahip olduğu gerçeğini yansıtmaktadır.
Arfiya Eri, açıklamalarında kendisini “etnik Uygur asıllı bir Japon vatandaşı” olarak tanımlayarak, kendisini bu Uygur kimliğinin köprü görevi gördüğünü ifade etmektedir. Ayrıca, J+5C (Japonya + 5 Orta Asya Ülkesi) zirvesinde Arfiya Eri’nin üstlendiği rol ve etkili konumu dikkat çekicidir. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’i karşılarken, protokol kurallarının tersine kendi ana dili Uygur/Özbek Türkçesi ile konuşmaları diplomatik protokolün ötesinde ilişkilerde içtenlik ve kültürel derinliğe yapılan önemli bir vurgu olarak değerlendirilmektedir.
Arfiye Eri Kimdir?
Japonya tarihinde Milletvekili olarak seçilen İlk Uygur asıllı Türk olan Arfiye Eri (Arife Abdulahat)’ın kökenleri Doğu Türkistan’in kadim başkenti ve kültür merkezi Azizane Kaşgar (Azizlerin yaşadığı şehir anlamında) kentine yaşayan Saidi ailesine dayanmaktadır. Saidi Ailesinin Kaşgar’dan kendilerini tanıyanların anlattıkları şöyle ; Saidi ailesi Kaşgar’ın köklü ailelerinden olup, Büyük dedeleri Kaşgar’ın Halı ticareti ile uğraşan önde gelen halı tüccarlarındandır. Bu aileden bir çok tanınmış aydın yetişmiştir. Bu aileden Abdurrahim Saidi 1990’lı yıllarda Urumçi Belediye Başkanlığı de yapmıştır. Arfiye Eri’nin babası Abdulahat 1983’te Yüksek öğrenimini tamamladıktan sonra Şanghay’da bir Japon Firmasının Temsilciliği yapmıştır. Daha sonra eşi ve ailesini Şanghay’a daha sonra Japonya’ya göç ederek yerleşmiştir. Abdulahat ‘in eşinin Türkiye’yi ziyareti esnasında Uygur yakınlarına “Sizler Cennette Yaşıyormuşsunuz.” sözleri ile Türkiye’ye olan sevgisi ve hayranlığını ifade etmişti. Abdulahat ve Ailesi Kızları Arfiye Eri’nin Japonya’da çok iyi öğrenim görmesi ve yetişmesi için çaba göstermiştir. Eri Japonya’daki yüksek öğreniminden sonra Daha sonra ABD’nin en ünlü Üniversitelerinde Y. Lisans ve Doktora eğitimi almış ve ülkesine dönerek bir süre Japonya Merkez Bankasında görevlendirilmiştir. Daha sonra BM.lerin New York’taki merkezinde Japon hükümetinin bir diplomat/ üst düzey Memuru olarak çalışmıştır. Daha sonra Japonya Liberal Demokrat Partisi kendisini Milletvekili adayı göstermiş ve girdiği genel seçimlerde Shiba bölgesi Milletvekili olarak seçilmiştir. Parlamento’da geçtiğimiz dönem Dışişleri Bakan Yardımcısı olarak atanmıştır. Bir Doğu Türkistan asıllı Uygur Türkü Arfiye Eri Japonya tarihinde Milletvekili ve Dışişleri Bakan Yardımcılığı gibi üst düzey ve önemli konuma yükselen ilk Uygur Türkü tarihe geçmiştir.