| Uygur Haber ve Araştırma Merkezi

17 Ağustos 2026

Dün yaptığımız ilginç bir keşifte, sızdırılan ünlü kimliklerinin listesini polis iç belgeleriyle karşılaştırarak, Uygur oyuncular Dilraba Dilmurat ve Gülnezer Behtiyar’ın yanı sıra K-pop şarkıcısı Umut Tursun’un da 2010’ların sonlarında Çin polisi tarafından “terörle bağlantılı kişiler” (涉恐人员) olarak işaretlendiğini ortaya çıkardık (RFA’nın önceki haberine buradan ulaşabilirsiniz: https://www.rfa.org/english/special-reports/shanghai-list/ ).

Ayrıca Dilraba, ikametgahını Şanghay’a taşıması, pasaport alması (2015) ve yurt dışına çıkması (Ağustos 2017) nedeniyle polis gözetim listelerinde yer alan üç isimden biriydi. 2021’de ise Sincan pamuğunun zorla çalıştırma iddialarına karşı savunulması için seferber edilen ünlüler arasındaydı ( https://www.cnn.com/…/chinese-celebrities-xj-cotton… ).

Bu insanların hayatının nasıl olduğunu düşünmek her zaman büyüleyici. Dilraba büyük bir ulusal ünlüdür, ancak (kayıtlara bakılırsa) Urumçi’nin Uygur merkezindeki İttipak/团结 Caddesi’nde büyümüş ve muhtemelen toplu tutuklamalarda kaybolan birçok çocukluk arkadaşı ve akıl hocası vardır. Bu anlamda, (Çin özelliklerine sahip) “potansiyel terörist” olarak etiketlenmesi mantıklı geliyor – eğer itaatkar bir şekilde Çin’e dönüp hükümeti destekleyen kamuoyu açıklamaları yapmak yerine, bir tür göreceli şehitliği seçip yurt dışında kalarak olanlara karşı konuşsaydı, bu durum, hiçbir propagandanın ortadan kaldıramayacağı (muhtemelen ailesi için yüksek risklerle birlikte) oldukça büyük bir etki yaratırdı.

Bu tür tavizlerin ünlüler için ne kadar acı verici olduğu -ya da sıradan insanlara bu fedakarlığı bırakırken onların umursayıp umursamadığı- muhtemelen sonsuz bir spekülasyon konusu. Ancak “büyük güç büyük sorumluluk getirir” fikri bu insanlar için anlamsız görünüyor.

Daha azını gör