22 Ağustos 2025

Analiz, Çin, Doğu Türkistan, Dünya, Genel, İnsan hakları, islam dünyası, köşe yazarı, Soykırım, Tüm Manşetler, Türk dünyası

ÇİN’İN UYGUR AYDINLARINI YOK ETMEKTEN AMACI,SOYKIRIM SUÇLARINI MEŞRULAŞTIRMAK!

Ünlü Uygur Şair ve Yazar Abdülkadir Celalettin Müebbet Hapse ... — Çin işgal yönetiminin Uygur Aydınları,entellektüeller, bilim insanları, şair yazarlar Sanatçılar ve sporcular ile kanaat ve cemaat önderlerini haksız yere tutuklayarak hapishanelerde kötü şartları altında çürüterek yavaş yavaş katletmesi Çin’in bu insanlık suçlarını dünyadan gizleyerek onları uluslararası toplumun görmezden gelmesini sağlamak ve bu durum Uygurların anavatanında devam eden bir kültürel soykırımı normalleştirmeye yönelik bir amaç taşımaktadır. Çin hükümeti Uygur aydınları entellektüelleri, Bilim insanları, Tarihçileri şair-Yazarlar, sanatçılar ve hatta öne çıkmış Uygur Sporcuları ülke genelinde kurduğu Çin tipi toplama kamplarında sonsuza dek hapiste esir olarak tutmaya devam ederse/ başarırsa, böylesi toptan soykırımla medeniyetimizi yok etme hedefinde başarılı olabilir. Yıllardan beri esir tutulan bu Uygur aydınlarının serbest bırakılmaları için mücadele etmek, aynı zamanda İşgalci Çin’in insanlık suçları ve etnik soykırımına karşı savaşmaktır. Tersine bir durumda ise, Çin zindanlarında ve ölüm kamplarında çürütülerek yavaş yavaş çürütülerek yok edilmek istenen aydınları görmezden gelmek, Doğu Türkistan olarak bildiğimiz Uygurların anavatanında devam eden genel etnik ve kültürel soykırımı kabul etmek ve bu insanlık suçunu normalleştirmesine katkıda bulunmak anlamına gelecektir.

Çin’in Doğu Türkistan’daki Türk Aydınlara yönelik baskı ve zulüm uygulamaları Uygur İnsan Hakları Projesi( UHRP) tarafından de tanımlandığı şekli ile Yazar Araştırmacı-Yazar Austin Remzi tarafından 2021’de The New York(NYT) gazetesindeki makalesinde ” Uygurlarda Yeni bir intihar biçimi ” ve “Çin’in Uygur etnik bir kimliğini Silme” stratejisi olarak kabul ve teyit edilmiştir. Uluslararası toplumun Çin’in Uygur bölgesindeki bu insanlık suçları karşısında daha güçlü bir şekilde harekete geçme zamanının geldiği ve hatta bu zamanın kritik bir aşamayı geçtiğini de söyleyebiliriz.

ABD başta olmak üzere demokrasi ve insan hakları değerlerini önceleyen tüm ülkelerin ve BM. başta uluslararası kuruluşların Çin’in toplama kamplarında esir ve Zindanlarda hapiste tuttuğu Uygur entelektüellerinin serbest bırakılması için caydırıcı ve etkili girişimlerde bulunmaya i davet ediyoruz. Uluslararası toplum Çin hükümeti üzerindeki baskıyı koordine etmek için müttefiklerle birlikte koordineli olarak çalışmalıdır. Üniversiteler Araştırma kurum ve kuruluşları ve yayıncılar, Çin’deki kurumlarla işbirliği tekliflerini geri çevirerek Çin’in Uygur aydınlarına yönelik baskı ve zulmüne tepkilerini göstermelidir.Bu arada Princeton University Press (PUP) Haziran/2025 ayında, Çin yönetiminin sponsorluğunda Uygur bölgesine yapılan bir tura katıldı ve döndükten sonra “Uygur şiirinin inanılmaz gücü ” adı ile bir makale/bildiri yayınladı. Makalede Çin Zindanlarındaki Uygur eğitimci Şair yazar Dr. Abdulkadir Celaleddin ve diğer tutuklu Uygur entellektüellerine karşı yapılan acımasız muamele hakkında tek bir kelime etmedi. Prenseton Ün.Yayınevi (PUP)’nin bu tutumu The Uyghur Times’da yayınlanan eleştirel yanıtın bir özetinde belirtildiği gibi “Şok edici bir Saflık/Körlük ” ve ” Dezenformasyon Aracı” olarak tanımlanarak sert şekilde eleştirildi.Uygur İnsan hakları Projesi olarak ; Çin’in tutuklayarak cezalandırdığı ve susturduğu Dr. Abdulkadir Celaleddin ve Dr. Rahile Davut, birçok önde gelen Uygur entelektüelinden sadece ikisi. 2021 yılında, anavatanımızdan elde edilen sınırlı bilgilere rağmen,Uygur bölgesinde 300’den fazla Uygur aydını, sanatçısı ve yazarının kaybolduğunu ve tutuklanarak gözaltına alındığını belgeledik. Bu konudaki gerçek ve Toplam sayı kesinlikle çok daha yüksek.Bu tutuklu Uygur Aydınlarının nerede hangi şartlarda ve nasıl tutuldukları Onların kaderleri hakkında güvenilir ve ayrıntılı hiç bir bilgiye sahip değiliz.Bizim ulaşabildiğimiz bilgilere göre onların bir bölümü Onlarca yıllık hapis bazılarının ise ömür boyu hapis cezalarına çarptırılmiştır. Dr.Celalettin gibi bazı Eğitimci Akademisyenler şu anda ” Devletin Birliğini Parçalamak ve Yıkıcı Olmak” ila suçlanıyorlar. Halbuki bu Aydınlarımız Çin yönetiminin izni ve gözetimiinde geçmişte Uygur öğrenciler için ders kitapları yazmak da dahil olmak üzere, Çin hükümetinin görevlendirdiği ve geçmişte onayladığı geçmişe dönük iş ve işlemleri için cezalandırılmış bulunmaktadır.

Çin’in Toplama Kamplarında Esir Tuttuğu Uygur Bilim Adamlarının Bazıları Şunlar;

Prof. Dr. Abdulkadir Celalettin : Urumçi Pedagoji Üniversitende öğretim üyesi. Uygur eğitim uzmanı Şair – Yazar Kanaat önderidir.Çin işgal rejimi kendisini 29 Temmuz 2018 gecesi evine baskın düzenledi ve kendisini göz altına alarak tutukladı. Çin Polisi başına siyah bir başlık/torba geçirerek hapsetti. Çin işgal rejiminin Dr. Celaleddin’in tutuklanması ,onun Uygur halkına yönelik soykırımın temel hedeflerinden biri olan Uygur milli kimliğini silerek ortadan kaldırmaya yönelik Çin devlet Soykırım kampanyasının bir parçasıydı. Dr. Celaleddin, tutukluyken “Yanarım Yok-Dönüş üm Yok” adlı şiiri yazdı. Bu şiir diğer tutuklular tarafından ezberlendi ve yurt dışına sızdırıldı.

Dr. Celaleddin’in bu şiiri önde gelen Türklük Bilimi Bilginlerimizden Prof.Dr. AhmetBican Ercilasun tarafından Türkiye Türkçesine aktarıldı ve kendisi ile ilgili yazdığı çok bir yazı eşliğinde Yeni Çağ gazetesinde yayınlandı. Ayrıca bu Dönüşüm yak Şiiri yurt dışında yaşayan Mukaddes Mecit isimli bir öğrencisi tarafından bestelenerek seslendirildi.

Yanarım/Dönüşüm Yok şiiri Şöyle ;Bir buluŋda yegânimen, nigârım yok,
Kiçiliri kara bastı, tumârım yok,
Bu hayattın özge yeme ḫumârım yok,
Cimcitlıkta ḫıyâl ezdi, amâlım yok.(Bir köşede yalnızım, sevdiğim yok,
Geceleri kara bastı, tılsımım yok,
Bu hayattan başka, hiç isteğim yok,
Sessizlikte hayaller ezdi, çarem yok.)Men kim idim, nime boldum, bilelmidim,
Kimge deymen dil sözümni, diyelmidim,
Yâ pelekniŋ ḫuy peylini sizelmidim,
Yar kışiŋge baray deymen, karârım yok.(Ben kim idim, ne oldum, bilemedim,
Kime deyim yürek sözümü, diyemedim,
Belki de feleğin işini sezemedim,
Yâre varmak isterim, karârım yok.)Pesillerni bilip turdum burceklerdin,
Hiçbir ḫever alalmidim çiçeklerdin,
Bu sığınişler ötüp ketti süŋeklerdin,
Kandak yer bu, karârım bar, yanarım yok.(Mevsimleri fark ettim çatlaklardan,
Hiçbir haber alamadım çiçeklerden,
Bu özleyişler geçip gitti kemiklerden,
Nasıl yer bu, karârım var, yolum yok.)

Prof.Dr. Rahile DAVUT : Urumçi Üniversitesi Halk Bilimleri ve Folklor Enstitüsünde öğretim üyesi ve aynı zamanda dünyaca tanınmış bir Antropolog ve halk bilimci iken, başkent Pekin’e gitmek üzere Aralık/2017’de tren ile yola çıktığını ABD’de yaşayan kızı Akide Polat’a haber verdi. Ancak 2023’e kadar 5 yıl kendisinden hiç bir haber alınamadı ve kayıp olduğu düşünüldü. uzun süre kendisinden haber alınamadı. Kaybolduktan Beş yıl sonra, Çin işgal rejimi 2023’te kendisinin “Çin devletinin güvenliğini tehlikeye atmak” suçundan ömür boyu hapis cezasına çarptırıldığını açıkladı. Kendisi 7 yıldır Çin zindanlarında esir olarak tutuluyor. ABD’de yaşayan kızı Akide Polat Annesinin nerede tutulduğunu bilmediğini kendisinin hayatı hakkında hiç bir bilgiye ulaşamadığını ve bu durumdan çok büyük acı ve istırap duyduğunu belirtiyor.

Uygur İnsan Hakları Projesi (UHRP) olarak; Rahile Dawut’un kızı Akida Polat ve önde gelen Uygur bilim adamı İlham Tohti’nin kızı Jewher Ilham, ömür boyu hapis cezasına çarptırılan Babaları hakkındaki acı ve istıraplarını yaplaşmaya ve onların dramatik durumlarını sürekli dile getirmeye ve gündemde tutma çabası içinde olmaya devam ediyoruz. Ayrıca, esaretteki diğer Uygur entelektüellerinin Çin Komünist Partisi (ÇKP) tarafından yıllarca süren soykırımın bir parçası olarak vahşice susturulduğu gerçeğini bunun ise, bütün Uygur halkın derin bir acısı ve kaybı olduğunu ve halkımızın de bu bilinci taşıdığına yürekten inanıyoruz.

Çin’in Uygurlara Yönelik Kültürel Soykırımı, İnsanlığın Ortak Kültür Değerlerini de Yok Etmektir

Çin işgal rejimi, tarihimizin, edebiyatımızın ve geleneklerimizin bilim adamlarını ve tercümanlarını hedef alarak Uygur kimliğinin özüne saldırmaktadır. Bu Uygur entelektüeller, Avrasya uygarlıklarının kavşağında bin yıldan fazla bir süredir büyük bir ilerleme ve gelişim gösteren bir halkın ; Uygurların yaşayan canlı hatıralarıdır. Uygur şiiri, folkloru ve edebiyatı, tamamen kendimize ait tüm değerlere yenilerini katmak, yaşamak, korumak ve gelecek nesillere aktarmak yaratmak için Türk sözlü şiirinden, Fars edebiyatından, Arap dünyasından etkilerden ve Doğu Asya ve Avrupa’dan gelen unsurlardan yararlana gelmiştir. ÇKP Rejiminin Uygur kültürünü tamamen silmek ve yok etmesi sadece Uygur halkı için değil, aynı zamanda insanlığın ortak kültürel mirası için de çok derin ve büyük bir bir kayıp olacaktır. Çin yönetimi Uygurların entellektüellerini, yetenekli ve yaratıcı sanatçıları ve yazarlarını hapse atarak yok etmekten vaz geçerse Uygurların gelecekteki yaşam kültürü ile birlikte insanlığın ortak değerlerine de saygı göstermiş olacaktır.

İşgalci Pekin yönetimi , Uygur soykırımında gelenek ve geleneklerinin yok edilmesinde Potemkin versiyonunu kullanıyor ve buna paralel olarak kendisinin Uygur soykırımını inkar eden güçlü bir propaganda kampanyası yürütüyor. Çin’in kültürel soykırım amaçlı yıkımlarından geriye kalan bir kaç camimiz hala ayakta duruyor. Ama günümüzde bu Camiler ibadete kapalı ve içi boş. Uygur Çocuklarımız, kendi ana dilimizi konuştukları için cezalandırılıyor. Ana ve babalarından ve ailelerinden zorla koparılan Uygur çocukları Çin işgal rejiminin kontrolündeki yatılı okullarda zorla Çinliye dönüştürülüyor. Onların İsimleri bile Çinceye değiştiriliyor ve kendi ana dilleri ile konuşmaları yasaklanıyor. Camiler, Medreseler ve kadim mezarlıklarımız iş makinaları ile acımasızca yok ediliyor. Kurani Kerim başta dini kitaplarımız ile Uygurların tarih ve edebiyatını ve geçmişini anlatan her türlü kitaplar da toplatılarak meydanlarda topluca yakılıyor.

Prof.Dr. Rahile Dawut gibi mabetlerimizi mezarlıklarımızı ve geleneksel hayatımızı kayıt altına alarak belgeleyen Alimlerimi, Dr.İlham Tohti i gibi Uygurların temel insanı hakları ile Çin anayasası ve sözde Özerk bölge yasalarında verildiği iddia edilen haklarının uygulamada da verilmesini talep eden İnsan Hakları Savunuları, Yalkun Ruzi gibi Uygur edeebiyatina ait literatürümüzü derleyen, Hüseyincan Asgar gibi dilimizi araştıran ve bu konuda önemli çalışmalar yapan dilcilerimiz ve benzer diğer bilim insanlarımız şu anda Çin tipi toplama kamplarında esir tutuluyor veya Çin zindanlarında çile dolduruyor. Doğu Türkistanlı bu bilim adamları olmadan , dilimizi ve kültürümüzü canlı tutmak mümkün değildir. Onlar olmadan dilimiz, kültürümüz ve diğer tüm milli değerlerimiz ileride Müzelerde sergilenmek üzere korunan bir fosil haline gelme riskiyle karşı karşıyadır.

ABD Yönetimi kendi vatandaşı veya yasal olarak kendi vatandaşlarının Doğu Türkistan’da yaşayan ve daimi ikamet eden akrabaları söz konusu olduğunda, harekete geçme gücüne ve ahlaki yükümlülüğüne sahiptir. Hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat yönetimler, Çin’in Uygurlara yönelik zulmünü soykırım ve insanlığa karşı suç olarak kabul etmiştir.

Uygur İnsan hakları Projesi olarak(Uyghur Human Riagh Project) olarak; ABD. Dışişleri Bakanlığına şu çağrıda bulunuyoruz :

Çin’in işgalindeki Doğu Türkistan’da tutuklu Uygur aydınlarının serbest bırakılması için Çin yönetimi ve kamuoyu önünde baskı yapmaya,

Tutuklu Uygur aydınlarının durumları hakkında bilgi talep etmeye

Uluslararası toplumun ve ülkelerin Pekin üzerindeki tepki ve baskılarını koordine etmek için uluslararası ortaklarla birlikte çalışmaya

ABD başta batı dünyası Çin’e yönelik Uygur Soykırımını durdurması için harekete geçmesi çok önemlidir ve diğer başka hiçbir ulus ve devletin Çin’i Uygur soykırımından sorumlu tutma gücüne sahip değildir.

Uluslararası toplum ve özellikle ABD başta batı dünyası harekete geçmediği taktirde , dünya biz Uygurları tamamen unutacaktır !

Çin Yönetimi Özgür Dünyanın Uygur Soykırımını ve insanlık suçlarını Unutmasını İstiyor

Çin, dünyanın kendisinin Uygur soykırım politikalarını kabul etmesini ve Uygur aydınları, entellektüelleri ile alimlerine yönelik cinayetlerini tümden unutmasını istiyor. Bizler insanlık aleminin onurlu insanları olarak buna asla izin veremeyiz. Hükümetlerin ve küresel akademik toplulukların tutuklu Uygur bilim insanları Aydınları,Sanatçıları ve Sporcularının isimlerini bir kez daha tek tek dillendirerek haykırmalarını söylemeleri, onların serbest bırakılmalarını talep etmelerini talep ediyoruz. Uygur soykırımı için ve Çin’e tepki göstermek ve bu insanlık suçlarına son vermelerini ivedilikle ve aciliyetine binaen talep etmek insanı, vicdani ve ahlaki bir sorumluluk olduğunu bir kaz daha hatırlatmak isterim.

Uluslararası Toplum ile Batı Dünyasının Çin’e Yönelik Girişimleri Çok Önemlidir

Uluslararası toplumun özellikle ABD başta batı dünyasının Çin’in Uygur soykırımını durdurmak için yapacakları girişimler ve bu konuda yapacakları eylemler sadece sembolik düzeyde kalmamalıdır. Bunun için ;

Çin işgal rejiminin tutukladığı tüm Uygur aydın ve entellektüellerinin isimlerinin tesbit edilerek listelenmesi çok önemlidir.

Çin yönetimi ABD başta batılı ülkelerin ve Uluslararası toplumun Çin’in Uygur bölgesindeki inisan hakları ihlallerini dikkatle izlediğini göstererek, Çin’in bu muamelelerini iyileştirmesini sağlayabilir.

Çin yönetimi ABD başta batılı ülkelerin ve Uluslararası toplumun bu konudaki duyarlılığı ve atacağı adımlar Çin’in Uygurlara karşı baskı, zulüm ve işkencelerini önleyebilir ve Uygur tutuklu ve hükümlülerin serbest bırakılmalarını sağlayabilir.

Ülkelerin ve uluslararası toplumun Çin’in Uygur soykırımı karşısındaki duyarsızlık ve sessizliği Uygurların Çin toplama kamplarında ve Çin zindanlarında kalıcı olmasına yol açar ve onların zaman içerisinde yok edilmesine neden olabilir.

Çin’den Uygur Türkü bilim insanı Prof. Dr. Rahile Davut'a müebbet cezası! — Çin işgal yönetiminin Uygur Aydınları,entellektüeller, bilim insanları, şair yazarlar Sanatçılar ve sporcular ile kanaat ve cemaat önderlerini haksız yere tutuklayarak hapishanelerde kötü şartları altında çürüterek yavaş yavaş katletmesi Çin’in bu insanlık suçlarını dünyadan gizleyerek onları uluslararası toplumun görmezden gelmesini sağlamak ve bu durum Uygurların anavatanında devam eden bir kültürel soykırımı normalleştirmeye yönelik bir amaç taşımaktadır. Çin hükümeti Uygur aydınları entellektüelleri, Bilim insanları, Tarihçileri şair-Yazarlar, sanatçılar ve hatta öne çıkmış Uygur Sporcuları ülke genelinde kurduğu Çin tipi toplama kamplarında sonsuza dek hapiste esir olarak tutmaya devam ederse/ başarırsa, böylesi toptan soykırımla medeniyetimizi yok etme hedefinde başarılı olabilir. Yıllardan beri esir tutulan bu Uygur aydınlarının serbest bırakılmaları için mücadele etmek, aynı zamanda İşgalci Çin’in insanlık suçları ve etnik soykırımına karşı savaşmaktır. Tersine bir durumda ise, Çin zindanlarında ve ölüm kamplarında çürütülerek yavaş yavaş çürütülerek yok edilmek istenen aydınları görmezden gelmek, Doğu Türkistan olarak bildiğimiz Uygurların anavatanında devam eden genel etnik ve kültürel soykırımı kabul etmek ve bu insanlık suçunu normalleştirmesine katkıda bulunmak anlamına gelecektir.

Çin’in Doğu Türkistan’daki Türk Aydınlara yönelik baskı ve zulüm uygulamaları Uygur İnsan Hakları Projesi( UHRP) tarafından de tanımlandığı şekli ile Yazar Araştırmacı-Yazar Austin Remzi tarafından 2021’de The New York(NYT) gazetesindeki makalesinde ” Uygurlarda Yeni bir intihar biçimi ” ve “Çin’in Uygur etnik bir kimliğini Silme” stratejisi olarak kabul ve teyit edilmiştir. Uluslararası toplumun Çin’in Uygur bölgesindeki bu insanlık suçları karşısında daha güçlü bir şekilde harekete geçme zamanının geldiği ve hatta bu zamanın kritik bir aşamayı geçtiğini de söyleyebiliriz.

ABD başta olmak üzere demokrasi ve insan hakları değerlerini önceleyen tüm ülkelerin ve BM. başta uluslararası kuruluşların Çin’in toplama kamplarında esir ve Zindanlarda hapiste tuttuğu Uygur entelektüellerinin serbest bırakılması için caydırıcı ve etkili girişimlerde bulunmaya i davet ediyoruz. Uluslararası toplum Çin hükümeti üzerindeki baskıyı koordine etmek için müttefiklerle birlikte koordineli olarak çalışmalıdır. Üniversiteler Araştırma kurum ve kuruluşları ve yayıncılar, Çin’deki kurumlarla işbirliği tekliflerini geri çevirerek Çin’in Uygur aydınlarına yönelik baskı ve zulmüne tepkilerini göstermelidir.Bu arada Princeton University Press (PUP) Haziran/2025 ayında, Çin yönetiminin sponsorluğunda Uygur bölgesine yapılan bir tura katıldı ve döndükten sonra “Uygur şiirinin inanılmaz gücü ” adı ile bir makale/bildiri yayınladı. Makalede Çin Zindanlarındaki Uygur eğitimci Şair yazar Dr. Abdulkadir Celaleddin ve diğer tutuklu Uygur entellektüellerine karşı yapılan acımasız muamele hakkında tek bir kelime etmedi. Prenseton Ün.Yayınevi (PUP)’nin bu tutumu The Uyghur Times’da yayınlanan eleştirel yanıtın bir özetinde belirtildiği gibi “Şok edici bir Saflık/Körlük ” ve ” Dezenformasyon Aracı” olarak tanımlanarak sert şekilde eleştirildi.Uygur İnsan hakları Projesi olarak ; Çin’in tutuklayarak cezalandırdığı ve susturduğu Dr. Abdulkadir Celaleddin ve Dr. Rahile Davut, birçok önde gelen Uygur entelektüelinden sadece ikisi. 2021 yılında, anavatanımızdan elde edilen sınırlı bilgilere rağmen,Uygur bölgesinde 300’den fazla Uygur aydını, sanatçısı ve yazarının kaybolduğunu ve tutuklanarak gözaltına alındığını belgeledik. Bu konudaki gerçek ve Toplam sayı kesinlikle çok daha yüksek.Bu tutuklu Uygur Aydınlarının nerede hangi şartlarda ve nasıl tutuldukları Onların kaderleri hakkında güvenilir ve ayrıntılı hiç bir bilgiye sahip değiliz.Bizim ulaşabildiğimiz bilgilere göre onların bir bölümü Onlarca yıllık hapis bazılarının ise ömür boyu hapis cezalarına çarptırılmiştır. Dr.Celalettin gibi bazı Eğitimci Akademisyenler şu anda ” Devletin Birliğini Parçalamak ve Yıkıcı Olmak” ila suçlanıyorlar. Halbuki bu Aydınlarımız Çin yönetiminin izni ve gözetimiinde geçmişte Uygur öğrenciler için ders kitapları yazmak da dahil olmak üzere, Çin hükümetinin görevlendirdiği ve geçmişte onayladığı geçmişe dönük iş ve işlemleri için cezalandırılmış bulunmaktadır.

Çin’in Toplama Kamplarında Esir Tuttuğu Uygur Bilim Adamlarının Bazıları Şunlar;

Prof. Dr. Abdulkadir Celalettin : Urumçi Pedagoji Üniversitende öğretim üyesi. Uygur eğitim uzmanı Şair – Yazar Kanaat önderidir.Çin işgal rejimi kendisini 29 Temmuz 2018 gecesi evine baskın düzenledi ve kendisini göz altına alarak tutukladı. Çin Polisi başına siyah bir başlık/torba geçirerek hapsetti. Çin işgal rejiminin Dr. Celaleddin’in tutuklanması ,onun Uygur halkına yönelik soykırımın temel hedeflerinden biri olan Uygur milli kimliğini silerek ortadan kaldırmaya yönelik Çin devlet Soykırım kampanyasının bir parçasıydı. Dr. Celaleddin, tutukluyken “Yanarım Yok-Dönüş üm Yok” adlı şiiri yazdı. Bu şiir diğer tutuklular tarafından ezberlendi ve yurt dışına sızdırıldı.

Dr. Celaleddin’in bu şiiri önde gelen Türklük Bilimi Bilginlerimizden Prof.Dr. AhmetBican Ercilasun tarafından Türkiye Türkçesine aktarıldı ve kendisi ile ilgili yazdığı çok bir yazı eşliğinde Yeni Çağ gazetesinde yayınlandı. Ayrıca bu Dönüşüm yak Şiiri yurt dışında yaşayan Mukaddes Mecit isimli bir öğrencisi tarafından bestelenerek seslendirildi.

Yanarım/Dönüşüm Yok şiiri Şöyle ;Bir buluŋda yegânimen, nigârım yok,
Kiçiliri kara bastı, tumârım yok,
Bu hayattın özge yeme ḫumârım yok,
Cimcitlıkta ḫıyâl ezdi, amâlım yok.(Bir köşede yalnızım, sevdiğim yok,
Geceleri kara bastı, tılsımım yok,
Bu hayattan başka, hiç isteğim yok,
Sessizlikte hayaller ezdi, çarem yok.)Men kim idim, nime boldum, bilelmidim,
Kimge deymen dil sözümni, diyelmidim,
Yâ pelekniŋ ḫuy peylini sizelmidim,
Yar kışiŋge baray deymen, karârım yok.(Ben kim idim, ne oldum, bilemedim,
Kime deyim yürek sözümü, diyemedim,
Belki de feleğin işini sezemedim,
Yâre varmak isterim, karârım yok.)Pesillerni bilip turdum burceklerdin,
Hiçbir ḫever alalmidim çiçeklerdin,
Bu sığınişler ötüp ketti süŋeklerdin,
Kandak yer bu, karârım bar, yanarım yok.(Mevsimleri fark ettim çatlaklardan,
Hiçbir haber alamadım çiçeklerden,
Bu özleyişler geçip gitti kemiklerden,
Nasıl yer bu, karârım var, yolum yok.)

Prof.Dr. Rahile DAVUT : Urumçi Üniversitesi Halk Bilimleri ve Folklor Enstitüsünde öğretim üyesi ve aynı zamanda dünyaca tanınmış bir Antropolog ve halk bilimci iken, başkent Pekin’e gitmek üzere Aralık/2017’de tren ile yola çıktığını ABD’de yaşayan kızı Akide Polat’a haber verdi. Ancak 2023’e kadar 5 yıl kendisinden hiç bir haber alınamadı ve kayıp olduğu düşünüldü. uzun süre kendisinden haber alınamadı. Kaybolduktan Beş yıl sonra, Çin işgal rejimi 2023’te kendisinin “Çin devletinin güvenliğini tehlikeye atmak” suçundan ömür boyu hapis cezasına çarptırıldığını açıkladı. Kendisi 7 yıldır Çin zindanlarında esir olarak tutuluyor. ABD’de yaşayan kızı Akide Polat Annesinin nerede tutulduğunu bilmediğini kendisinin hayatı hakkında hiç bir bilgiye ulaşamadığını ve bu durumdan çok büyük acı ve istırap duyduğunu belirtiyor.

Uygur İnsan Hakları Projesi (UHRP) olarak; Rahile Dawut’un kızı Akida Polat ve önde gelen Uygur bilim adamı İlham Tohti’nin kızı Jewher Ilham, ömür boyu hapis cezasına çarptırılan Babaları hakkındaki acı ve istıraplarını yaplaşmaya ve onların dramatik durumlarını sürekli dile getirmeye ve gündemde tutma çabası içinde olmaya devam ediyoruz. Ayrıca, esaretteki diğer Uygur entelektüellerinin Çin Komünist Partisi (ÇKP) tarafından yıllarca süren soykırımın bir parçası olarak vahşice susturulduğu gerçeğini bunun ise, bütün Uygur halkın derin bir acısı ve kaybı olduğunu ve halkımızın de bu bilinci taşıdığına yürekten inanıyoruz.

Çin’in Uygurlara Yönelik Kültürel Soykırımı, İnsanlığın Ortak Kültür Değerlerini de Yok Etmektir

Çin işgal rejimi, tarihimizin, edebiyatımızın ve geleneklerimizin bilim adamlarını ve tercümanlarını hedef alarak Uygur kimliğinin özüne saldırmaktadır. Bu Uygur entelektüeller, Avrasya uygarlıklarının kavşağında bin yıldan fazla bir süredir büyük bir ilerleme ve gelişim gösteren bir halkın ; Uygurların yaşayan canlı hatıralarıdır. Uygur şiiri, folkloru ve edebiyatı, tamamen kendimize ait tüm değerlere yenilerini katmak, yaşamak, korumak ve gelecek nesillere aktarmak yaratmak için Türk sözlü şiirinden, Fars edebiyatından, Arap dünyasından etkilerden ve Doğu Asya ve Avrupa’dan gelen unsurlardan yararlana gelmiştir. ÇKP Rejiminin Uygur kültürünü tamamen silmek ve yok etmesi sadece Uygur halkı için değil, aynı zamanda insanlığın ortak kültürel mirası için de çok derin ve büyük bir bir kayıp olacaktır. Çin yönetimi Uygurların entellektüellerini, yetenekli ve yaratıcı sanatçıları ve yazarlarını hapse atarak yok etmekten vaz geçerse Uygurların gelecekteki yaşam kültürü ile birlikte insanlığın ortak değerlerine de saygı göstermiş olacaktır.

İşgalci Pekin yönetimi , Uygur soykırımında gelenek ve geleneklerinin yok edilmesinde Potemkin versiyonunu kullanıyor ve buna paralel olarak kendisinin Uygur soykırımını inkar eden güçlü bir propaganda kampanyası yürütüyor. Çin’in kültürel soykırım amaçlı yıkımlarından geriye kalan bir kaç camimiz hala ayakta duruyor. Ama günümüzde bu Camiler ibadete kapalı ve içi boş. Uygur Çocuklarımız, kendi ana dilimizi konuştukları için cezalandırılıyor. Ana ve babalarından ve ailelerinden zorla koparılan Uygur çocukları Çin işgal rejiminin kontrolündeki yatılı okullarda zorla Çinliye dönüştürülüyor. Onların İsimleri bile Çinceye değiştiriliyor ve kendi ana dilleri ile konuşmaları yasaklanıyor. Camiler, Medreseler ve kadim mezarlıklarımız iş makinaları ile acımasızca yok ediliyor. Kurani Kerim başta dini kitaplarımız ile Uygurların tarih ve edebiyatını ve geçmişini anlatan her türlü kitaplar da toplatılarak meydanlarda topluca yakılıyor.

Prof.Dr. Rahile Dawut gibi mabetlerimizi mezarlıklarımızı ve geleneksel hayatımızı kayıt altına alarak belgeleyen Alimlerimi, Dr.İlham Tohti i gibi Uygurların temel insanı hakları ile Çin anayasası ve sözde Özerk bölge yasalarında verildiği iddia edilen haklarının uygulamada da verilmesini talep eden İnsan Hakları Savunuları, Yalkun Ruzi gibi Uygur edeebiyatina ait literatürümüzü derleyen, Hüseyincan Asgar gibi dilimizi araştıran ve bu konuda önemli çalışmalar yapan dilcilerimiz ve benzer diğer bilim insanlarımız şu anda Çin tipi toplama kamplarında esir tutuluyor veya Çin zindanlarında çile dolduruyor. Doğu Türkistanlı bu bilim adamları olmadan , dilimizi ve kültürümüzü canlı tutmak mümkün değildir. Onlar olmadan dilimiz, kültürümüz ve diğer tüm milli değerlerimiz ileride Müzelerde sergilenmek üzere korunan bir fosil haline gelme riskiyle karşı karşıyadır.

ABD Yönetimi kendi vatandaşı veya yasal olarak kendi vatandaşlarının Doğu Türkistan’da yaşayan ve daimi ikamet eden akrabaları söz konusu olduğunda, harekete geçme gücüne ve ahlaki yükümlülüğüne sahiptir. Hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat yönetimler, Çin’in Uygurlara yönelik zulmünü soykırım ve insanlığa karşı suç olarak kabul etmiştir.

Uygur İnsan hakları Projesi olarak(Uyghur Human Riagh Project) olarak; ABD. Dışişleri Bakanlığına şu çağrıda bulunuyoruz :

Çin’in işgalindeki Doğu Türkistan’da tutuklu Uygur aydınlarının serbest bırakılması için Çin yönetimi ve kamuoyu önünde baskı yapmaya,

Tutuklu Uygur aydınlarının durumları hakkında bilgi talep etmeye

Uluslararası toplumun ve ülkelerin Pekin üzerindeki tepki ve baskılarını koordine etmek için uluslararası ortaklarla birlikte çalışmaya

ABD başta batı dünyası Çin’e yönelik Uygur Soykırımını durdurması için harekete geçmesi çok önemlidir ve diğer başka hiçbir ulus ve devletin Çin’i Uygur soykırımından sorumlu tutma gücüne sahip değildir.

Uluslararası toplum ve özellikle ABD başta batı dünyası harekete geçmediği taktirde , dünya biz Uygurları tamamen unutacaktır !

Çin Yönetimi Özgür Dünyanın Uygur Soykırımını ve insanlık suçlarını Unutmasını İstiyor

Çin, dünyanın kendisinin Uygur soykırım politikalarını kabul etmesini ve Uygur aydınları, entellektüelleri ile alimlerine yönelik cinayetlerini tümden unutmasını istiyor. Bizler insanlık aleminin onurlu insanları olarak buna asla izin veremeyiz. Hükümetlerin ve küresel akademik toplulukların tutuklu Uygur bilim insanları Aydınları,Sanatçıları ve Sporcularının isimlerini bir kez daha tek tek dillendirerek haykırmalarını söylemeleri, onların serbest bırakılmalarını talep etmelerini talep ediyoruz. Uygur soykırımı için ve Çin’e tepki göstermek ve bu insanlık suçlarına son vermelerini ivedilikle ve aciliyetine binaen talep etmek insanı, vicdani ve ahlaki bir sorumluluk olduğunu bir kaz daha hatırlatmak isterim.

Uluslararası Toplum ile Batı Dünyasının Çin’e Yönelik Girişimleri Çok Önemlidir

Uluslararası toplumun özellikle ABD başta batı dünyasının Çin’in Uygur soykırımını durdurmak için yapacakları girişimler ve bu konuda yapacakları eylemler sadece sembolik düzeyde kalmamalıdır. Bunun için ;

Çin işgal rejiminin tutukladığı tüm Uygur aydın ve entellektüellerinin isimlerinin tesbit edilerek listelenmesi çok önemlidir.

Çin yönetimi ABD başta batılı ülkelerin ve Uluslararası toplumun Çin’in Uygur bölgesindeki inisan hakları ihlallerini dikkatle izlediğini göstererek, Çin’in bu muamelelerini iyileştirmesini sağlayabilir.

Çin yönetimi ABD başta batılı ülkelerin ve Uluslararası toplumun bu konudaki duyarlılığı ve atacağı adımlar Çin’in Uygurlara karşı baskı, zulüm ve işkencelerini önleyebilir ve Uygur tutuklu ve hükümlülerin serbest bırakılmalarını sağlayabilir.

Ülkelerin ve uluslararası toplumun Çin’in Uygur soykırımı karşısındaki duyarsızlık ve sessizliği Uygurların Çin toplama kamplarında ve Çin zindanlarında kalıcı olmasına yol açar ve onların zaman içerisinde yok edilmesine neden olabilir.

Kaynak : https://thediplomat.com/2025/08/chinas-genocide-and-the-eliticide-of-uyghur-scholars/?fbclid=I

470 Kez Görüntülendi.

BENZER HABERLER

SOYKIRIM TEHDİDİNDEKİ DOĞU TÜRKİSTAN İÇİN BİR TIKLAMA VİCDANLARI RAHATLATIR MI?

SOYKIRIM TEHDİDİNDEKİ DOĞU TÜRKİSTAN İÇİN BİR TIKLAMA VİCDANLARI RAHATLATIR MI?

İNGİLTERE’YE ÇAĞRI : UYGUR SOYKIRIMI İLE İNSAN HAKLARINI ÇIKARLARA KURBAN ETMEYİN!

İNGİLTERE’YE ÇAĞRI : UYGUR SOYKIRIMI İLE İNSAN HAKLARINI ÇIKARLARA KURBAN ETMEYİN!

TOPLAMA KAMPI TANIĞI SAYRAGÜL : ÇİN; KAMPLARIN ADINI DEĞİŞTİREREK DEVAM ETTİRİYOR

TOPLAMA KAMPI TANIĞI SAYRAGÜL : ÇİN; KAMPLARIN ADINI DEĞİŞTİREREK DEVAM ETTİRİYOR

İŞGALCİ ÇİN UYGUR TÜRKÇESİNDEN SONRA UYGURCA ŞARKILARI DA YASAKLADI

İŞGALCİ ÇİN UYGUR TÜRKÇESİNDEN SONRA UYGURCA ŞARKILARI DA YASAKLADI

KAZAKİSTAN’DA ÇİN YAYILMACILIĞINA KARŞI PROTESTO EYLEMLERİ ARTARAK SÜRÜYOR

KAZAKİSTAN’DA ÇİN YAYILMACILIĞINA KARŞI PROTESTO EYLEMLERİ ARTARAK SÜRÜYOR

EN SON HABERLER

SOYKIRIM TEHDİDİNDEKİ DOĞU TÜRKİSTAN İÇİN BİR TIKLAMA VİCDANLARI RAHATLATIR MI?
UYGUR HABER VE ARAŞTIRMA MERKEZİ(UYHAM) Türk Dil Kurumu ...
İNGİLTERE’YE ÇAĞRI : UYGUR SOYKIRIMI İLE İNSAN HAKLARINI ÇIKARLARA KURBAN ETMEYİN!
UYGUR HABER VE ARAŞTIRMA MERKEZİ(UYHAM) ...
TOPLAMA KAMPI TANIĞI SAYRAGÜL : ÇİN; KAMPLARIN ADINI DEĞİŞTİREREK DEVAM ETTİRİYOR
UYGUR HABER VE ARAŞTIRMA MERKEZİ(UYHAM) Çin'in işgalind...
Sessiz kalamadım: Doğu Türkistan’da hapiste olan babası için mü...
İŞGALCİ ÇİN UYGUR TÜRKÇESİNDEN SONRA UYGURCA ŞARKILARI DA YASAKLADI
Ilshat | Görünüşe göre şarkıl...
KAZAKİSTAN’DA ÇİN YAYILMACILIĞINA KARŞI PROTESTO EYLEMLERİ ARTARAK SÜRÜYOR
Çin, Kazakistan ve "Çin Bayrağı Yakma" Davası Rune Steen...
Doğu Türkistan'ı Unutmadık, Unutturmayacağız ...
ÇİN, ÇİN YANLISI GAZETECİLERDEN SONRA BU KEZ 42 UYGUR’U DOĞU TÜRKİSTAN’A GÖTÜRDÜ
UYGUR HABER VE ARAŞTIRMA MERKEZİ(UYHAM) İşgalc...
GAZİ KARABULUT’UN ÇİN İŞGALİNDEKİ DOĞU TÜRKİSTAN ROMANI: “GÖK SİYAH-YER KIRMIZI”
UYGUR HABER VE ARAŞTIRMA MERKEZİ(UYHAM) Eğitimci Yazar Gaz...
DOĞU TÜRKİSTAN, İŞGALCİ ÇİN’İN SESSİZ ZULÜM VE SOYKIRIM CİNAYETLERİNİN PENÇESİNDE !
Ayşe Şeyma ZORLU Doğu Türkistan: Sessiz Bir So...