logo

trugen jacn
14 January 2016

BÜYÜK TİMUR İMPARATORLUĞU’NUN MUHTEŞEM BAŞKENTİ : SEMERKAND

Dünyanın ve Türk-İslam aleminin en ünlü ve aynı zamanda çekinilen ve  korkulan Fatih ve hükümdarlarından biri olan Emir Timur’dur.Bir ayağının kısa olması ve aksayarak yürümesi dolayısıyle Timurlenk = Aksak Timur  olarak da anılmıştır.

Uygur Haber ve Araştırma Merkezi(UYHAM)

Emir Timur Türkistan’ın kalbinde yer alan Semerkand şehrini mühteşem imparatorluğuna  başkent  olarak seçmiş, ve çok kısa zamanda Türk-İslam dünyasının ve hatta dünyanın en güzel, görkemli ve ihtişamlı   başkentlerinden biri haline getirmiştir.
1370-1405 yılları arasında hüküm süren Emir Timur, dünyanın en  büyük  Hakanlarından biri olmasının yanında aynı zamanda çekinilen ve korkulan bir  Fatih ve hükümdarlarından biri olarak tarihe geçmiştir.  Tarihçiler, 14. yüzyıl sonlarında Avrasya’da kendi imparatorluk topraklarını genişletirken Emir Timur’un o zamanki dünya nüfusunun  çok önemli bir bölümünün (yaklaşık  yüzde 50’nın) Timur İmparatorluğu topraklarında  yaşadığını   ifade ediyorlar.

Timur, imparatorluğunun başkenti olarak Semerkant’ı seçmişti. Bunun üzerine şehir çok kısa sürede gelişmiş ve siyasi merkez olmasının yanında  önemli bir kültür merkezi haline de gelmiştir. Kentteki saraylar, camiler, medreseler ve türbelerin tarihi yüzlerce yıl öncesine dayanıyor. Bu eserlerin çoğu Türklerin Turkuvaz adını verdikleri  mavi çinilerle kaplıdır. Şah-ı Zinde Türbesi’nin inşasına 11. yüzyılda başlanmış, 19. yüzyıla kadar eklemeler yapılmış ve bugünkü  son halini almıştır. Şahi Zinde (Dirilerin Padişahı) olarak adlandırılan bu komplekste Emir Timur’un  eşleri,çocukları  ve bazı akrabalarının mezarları bulunmaktadır. Bir söylentiye göre Hz.Muhammed(SAV) Efendimizin  kuzeninin mezarı da buradadır.
Semerkant’ta tarihi camiler ve diğer anıtlar dev boyutlarda olup,haşmetli duruşları ile, adeta bu  modern kent ve bu kent’te  yaşayanlara hükmeder gibidir.  Bibi Hanım Camii, 14. yüzyıl sonlarında Timurlenk’in Hindistan seferinin ardından inşa edilmiştir. 450 mermer sütunu olan camiinin inşasında 100 kadar Fil’in  kullanıldığı söylenir.

İmparatorluk sınırlarını bugünkü Hindistan’dan Türkiye’ye, Rusya’dan Suudi Arabistan’a kadar genişleten Timur’un hükümdarlık merkezi ise Semerkant’taki Registan'(Kumluk Meydanı)  meydanıydı.25 yıl önce  bağımsızlığını  elde etmiş olan,  Özbekistan, Timur’u milli kahraman ilan ederek onun döneminden kalan birçok tarihsel anıt yapıları  tamir ve restore etmiştir. Bir zamanlar hükümdar fermanlarının ilan edildiği,  büyük buluşmaların gerçekleştirildiği ve cezaların infaz edilidiği bu  tarihi meydanda bugün müzik festivalleri de dahil birçok etkinlik düzenleniyor.

Semerkant bir kubbeler şehridir. Bunların bir kısmının içeriden görünümü çok daha muhteşemdir. Kentin siluetinde önemli yer tutan bu yapılar, Emir  Timur’un bıraktığı mimari miraslar arasındadır ve bu tarihi yapılar UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası listesine girmiştir. Bunlardan biri Registan kompleksi içinde yer alan Tilla Kari Mescidi (Altın Hafiz Camisi ) olarak anılan   Camiin  kubbeleridir.
Emir Timur’un torunu ve imparatorluğun üçüncü sultanı Mirza Uluğ Bey ünlü bir Matematikçi,Astronom,edip  ve şairdi. Liderlik özelliklerinden daha çok bir bilim adamı ve astronmi bilgini   olarak öne çıkıyordu. Bu bilgin  Hükümdar tahtına göz diken kendi öz oğlu tarafından katledilmiştir. Uluğ Bey’in bıraktığı eserler arasında 1428’de inşa ettirdiği Uluğ Bey Rasathanesi  bulunmaktadır.
Özbekistan Hükümeti, Semerkant’ın tarihi anıtlarının tamiri ve restorasyonu için çok büyük  mablağlar   tahsis  etmiştir. Rasathanenin giriş kapısı da restore edilmiş ve bugürkü halini almıştır. Sovyetler Birliği döneminde ise,  bu eserlerin  koruma ve bakımını bölge halkı üstlenmiştir,


Emir Timur’un  hükümdarlığı sırasında  ülkesine kattığı  ve  fethettiği ülkelerden   çok sayıda bilgin ve sanatkarları Semerkand’e getirdiği ve burada kenedilerine büyük imkanlar tahsis ederek onları koruyup  bu şehre  yerleştirdiği bilinmektedir.  1405’te ölen Emir Timur’un mezarı Gor-i Emir (Hakan’ın Mezarı) olarak bilinen  Türbesi’nde bulunuyor. Çok sayıda altın kaplaması olan türbenin yapımında  dünyanın en büyük yeşim taşlarından biri de kullanılmıştir.

N O T : Bu yazının hazırlanmasında BBC.Türkçe sitesinde yer alan Timurlenk adlı makaleden  yararlanılmıştır.

Etiketler: » » » » »
Share
722 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ