Yeni bir akademik araştırmaya göre, Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu’nun yaptığı haberler, Pekin’in Uygur bölgesine ilişkin kamuoyuna yönelik tutumunda bir değişime yol açtı; başlangıçta geniş bir gözaltı kampı sisteminin varlığını inkar eden Pekin, daha sonra bu sistemi haklı göstermeye ve nihayetinde kısmen ortadan kaldırmaya başladığı öne sürülüyor. Çin’i bütün yönleri ile
Çin araştırmalarına adanmış hakemli akademik bir dergi olan Modern China’da yayımlanan bir makalede , siyaset bilimci Jan Švec, Çin’in 2014 ile 2022 yılları arasında Sincan’daki “yeniden eğitim” kampanyasına yönelik artan küresel incelemeye nasıl yanıt verdiğini ele alıyor. Prag’daki Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’nde görev yapan Švec, resmi Çin belgelerini, devlet medyası analizlerini, sızdırılmış dosyaları ve uluslararası haberleri kullanarak, uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmenin Pekin’i hem anlatısını hem de politikalarını değiştirmeye zorlamada belirleyici bir rol oynadığını savunuyor.
Etnik ayaklanmaların ve Pekin’in Uygurları suçladığı Sincan içinde ve dışında meydana gelen bir dizi ölümcül terör saldırısının ardından , Başkan Xi Jinping 2014 yılında Uygur kimliğini bir güvenlik tehdidi olarak gösteren “Şiddet İçeren Aşırıcılığa Karşı Sert Mücadele Kampanyası”nı başlattı. Yerel yetkililer, bölgesel medyada açıkça övdükleri sözde “aşırıcılık karşıtı” merkezlerle denemeler yaptı. Bu aşamada, uluslararası alanda çok az farkındalık vardı ve olanları gizlemek için de çok az çaba gösterildi.
Bu durum 2017’de, bölge genelinde kitlesel gözaltıların yaygınlaşmasıyla dramatik bir şekilde değişti. Tutuklamalar artarken, Pekin sıkı bir bilgi karartması uyguladı. Kamplara yapılan atıflar ulusal medyadan kaldırıldı ve Sincan’la ilgili haberler, kalkınma ve istikrarı vurgulayacak şekilde yumuşatıldı. Ancak Çin dışında, gazeteciler, araştırmacılar ve Uygur sürgün grupları kitlesel hapis cezalarına dair kanıtları bir araya getirmeye başladı.
Švec, 2019’un sonlarında ABD’nin Uygurlara yönelik baskı nedeniyle yaptırımlar uygulaması ve ICIJ’nin kampların nasıl işlediğini ortaya koyan sızdırılmış iç belgelerden oluşan Çin Belgeleri’ni yayınlamasının ardından bir dönüm noktası yaşandığını söylüyor. Dosyalar, gözetim, disiplin ve süresiz gözaltı konusunda ayrıntılı talimatlar içeriyordu ve Çin hükümetinin kendi sözleriyle, hayatta kalanların ve araştırmacıların uzun zamandır iddia ettiği şeyi doğruluyordu: kamplar baskıcıydı, merkezi olarak koordine ediliyordu ve geniş kapsamlı bir kitlesel gözetim ve nüfus kontrolü programının parçasıydı .
Sincan’da insan hakları ihlallerini reddeden ve dini özgürlüğe saygı duyulduğunu söyleyen Çin, China Cables soruşturmasına “tamamen uydurma ve sahte haber” diyerek yanıt verdi.
Çin’den sızan belgeler ve New York Times’ın Kasım ayında yayınladığı, merkezi yetkililerin kitlesel baskıyı onayladığını doğrulayan iç konuşmaları ve belgeleri içeren ikinci bir sızıntı olan Sincan Belgeleri , anında etki yarattı. Švec’e göre, 2019 Eylül ve Aralık ayları arasında “Sincan” için yapılan Google aramaları yüzde 236 arttı.
“Sızdırılan belgeler ve uygulanan yaptırımlar, 2019’un sonlarında Sincan’a yönelik kamuoyunun ilgisini önemli ölçüde artırdı,” diye yazdı.
Švec’e göre, Çinli yetkililer sızıntılara Batı yaptırımlarına verdikleri kadar sert tepki gösterdiler. Devlet medyası eleştirel haberlere karşı agresif saldırılar başlatırken, diplomatlar da oluşan hasarı gidermek için çabaladılar.
Švec şöyle yazıyor: “Resmi medya bir yanıtında, Batı medyasının ‘gerçek bir etkisinin olamayacağını’ ve ‘bu konuda hiçbir şey yapamayacağını’ söyleme gereği duydu. Kamplardan birinin eski bir ‘öğrencisi’ tarafından yazılan ve resmi olarak yayınlanan bir mektupta Amerikalılara ‘susmaları’ çağrısı yapıldı.”
Ancak Çin belgelerinin yayınlanmasından sadece birkaç gün sonra yetkililer, kamptaki tüm “eğitim görenlerin” “mezun olduğunu” duyurarak ani bir politika değişikliğine işaret ettiler.
https://www.icij.org/investigations/china-cables/beijings-backtrack-on-xinjiang-detention-camps-spurred-by-icij-investigation-research-finds/
