SULTAN ALATTİN’İN SİVAS VE KAYSERİ MERKEZLİ ANADOLU’DA KURDUĞU ERETNA BEYLİĞİ

Ahmet Necip GÜNAYDIN( Sivas Kent Konseyi Başkanı)

Günümüzde Çin’in işgali altındaki kadim Türk ana yurdu doğu Türkistan’da özgürlük savaşı veren Uygur soydaşlarımızın ataları 14. Yüzyılda Sivas merkezli büyük bir devlet kurdular ve yönettiler. 2. başkentleri olan Kayseri’de bir Çok cami, Medrese başta çok sayıda medeniyet eserleri vücuda getirdiler.

Eretna Beyliğinin ilk başkenti Sivas’taki Güdük Minareli kümbet 14.yüzyıldaki Türk mimarisinin benzeri olmayan eşsiz bir örneğidir.Aslında bu önemli Türk Beyliği tarihimizde az bilinen ve hala yeterince işlenmemiş bir konudur ve bu kısa tanıtım yazısı ile bu konudaki eksikliğin giderilmesinde ve Uygur Türklerinin Anadolu’da kurdukları bu devletin tanıtımına küçük bir katkıda bulunduysak ne çok mutlu bize.

Türk Dilinin Ustası ve Ünlü Türk bilgini Kaşgarlı Mahmut ünlü eseri Divan-ı Lügat-it Türk’te “Eratna” sözüne “Kıymetli inci”gibi beden sahibi) anlamını vermiştir. Anadolu’da Beylikler döneminde en geniş toprakları sahip Eretna Beyliği/Hanlığını(1327-1381 arası) kuran Sultan Alattin Eratna iri yarı ve cüsseli bir insanmış, kendisini ilk gören dev sanırmış. At ağırlığını çekemediği için sığıra bindiği rivayet edilir.

Eratna Devleti’nin kurucusu olan Sultan Alâeddin Eratna, CengizOğullarının İran merkezli olarak kuurduğu İlhanlı devletinin Anadolu Valisi olarak atadığı bir Uygur Türkü’dür. Anadolu Selçuklu Devleti 14. Yüzyılın başında (1318) tarihi rolünü tamamlamıştı. Sultan Alatten Eratna, İlhanlıların genel valisi iken Eratna Devleti’nin bağımsızlığını ilan etti.

Sultan Alâeddin Eratna kurduğu devlet düzeninde soydaşları olan Uygur Türklerine olduğu kadar, Oğuz Türklerine de değer vererek, Anadolu’da bozulmuş olan milli birlik ve beraberliği yeniden kurmuştur.

Anadolu Selçuklu topraklarının hemen tamamına hakim olan Eratnalıların ilk yönetim merkezi Sivas iken daha sonra Kayseri başşehir olmuştur. Niğde, Tokat, Ankara, Nevşehir, Erzincan, Amasya, Konya önemli şehirlerindendi. Yozgat, Giresun, Tunceli, Aksaray, Bayburt, Gümüşhane, Çorum, Samsun, Sinop, Erzurum, Divriği, Kırşehir, Darende ve Malatya kuzeyinde hakimiyet kurmuşlardı. (214 bin km2)

harita ve şunu diyen bir yazı '13° 42° 36" Sinop Kastamonu CANDAROĞULLARI pevrer Bolu Samsun Cankırı 0 Corum Ordu TRABZON KM UMIM p AnkaraKınkkale Kırıkkale Zile Niksar Tokat KelAir Yozgat Sivas OSMANLILAR ERETN N Kırşehir Tuc Gölu Nevşehir Kayseri Konya Deyeli Aksaray Niğde Darende Malatya Beyşehir Gölu KARAMANOĞULLARI Lárende RAMAZANOĞULLARI (Karaman) I DULKADIROGULLARI Amid (Diyarbuker) Maraş Alâiye d(Alanya) Adana Ruha (Vrfu) 33° Akdeniz 36' görseli olabilir

Eratna devletinin mimari eserleri daha çok Kayseri’de inşa edilmiştir. Sultan Alattin Eretna ve ailesi Kayseri’nin Melik Gazi ilçesi sınırları içerisinde yer alan Köşk Medrese avlusunda üstü Mescit bir kümbetin alt katına gömülüdür.

Eretna Devletinin Kurucusu ve ilk Hükümdarı Sultan Alaattin Eretna’nın ölümünden sonra oğulları ve torunları devleti koruyamadılar ve parçalandılar. Devletin naibi olan Kadı Burhanettin, Eratna devletine el koyarak kendi adıyla anılan yeni bir Türk devletini kurdu. Yaklaşık 700 yıllık Köşk Medrese kültür ve sanat merkezi ...

Yaklaşık 700 yıllık Köşk Medrese kültür ve sanat merkezi ...

Sultan Alâeddin Eratna, oğlu Şeyh Hasan Bey ile Artuklu Hükümdarının kızını nişanladı. Sivas Valisi Şeyh Hasan evleneceği gün Sivas’ta vefat etti. Nişanlısını kardeşi Cafer Bey ile evlendirdiler.

Sultan Alâeddin, çok sevdiği oğlu Şeyh Hasan’ın genç yaşta ve düğün gününde ölmesinden dolayı derin bir üzüntü duydu. Üzüntüsünü hafifletmek ve oğluna olan sevgisini anıtlaştırmak için Sivas’ta halk arasında “Güdük Minare / Dabaz Tekkesi” olarak bilinen, Anadolu’da benzeri görülmeyen kümbeti yaptırmış ve oğlunu buraya defnettirmiştir. Günümüzde Güdük Minare’nin ana yapısı varlığını korumakla birlikte, üzerindeki muhteşem mavi çiniler maalesef dökülmüş durumdadır.

Sayın Yazarın Sosyal medya paylaşımından alınmııştır.