UYGUR HABER VE ARAŞTIRMA MERKEZİ(UYHAM)
Çin işgal rejimi 12 Mart’ta çıkardığı “Etnik Birlik Yasası” ile Doğu Türkistan’daki kültürel soykırımın şiddetini arttırarak devam ettiriyor. Uygur Türklerinin kurduğu güçlü, etkili ve uzun ömürlü devleti; Yarkent-Saidiye Hanlığının kurucusu ve ilk hükümdarı Abdurreşit Han’ın Yarkent Altunluk mezarlığında bulunan Türbesindeki Uygurca tanıtım yazısını silerek yok ettiği sadece Çince ve ingilizcesinin bırakıldığı Çin’in bu kültürel yok etme uygulamalarını ülke genelinde uygulamaya başladığı bildirildi.
Uyghurpost.com haber Sitesinde Tahir Emin imzası ile yayınlanan konu ile ilgili haberde Yarkent Saidiye devletinin Kurucusu(1514-1680 yılları arası) ve ilk hükümdarı Sultan Sait Han’in Yarkent eski şehrindeki Altunluk Mezarlığında bulunan Türbesindeki Uygurca yazının silinerek yok edildiği bilgisi resimleri ile birlikte yer alıyor.
Çin’in 12 Mart 2026’da kabul ettiği ve bu yılın Temmuz ayında yürürlüğe girmesi planlanan yeni Etnik Birlik Yasası , etnik azınlıkları asimile etmeyi amaçlayan uzun süredir devam eden soykırım uygulamalarının son basamağı olduğu ifade ediliyor.
Çin işgal yönetiminin Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlalleri ile ilgili BM.başta olmak üzere uluslararası insan hakları Örgütlerinin hazırladığı Raporlar, Uygur dilinin görünürlüğünün eğitimden ve kullanımdan aşamalı olarak kaldırıldığını gösteriyor. Ayrıca, Uygur dilinin eğitim ve öğretimden kaldırılarak haftada bir kaç saat yabancı dil olarak okutulduğu ve önce okullarda kısıtlandığı, 2017’den sonrakı uygulamalarda Uygurcanın kamu hizmetinden kaldırıldı. Şimdi ise yeni bir yasal çerçeve gerekçesi ile Uygur yazısı sokak tabelalarından, binalardan ve kamu kurumlarından silinerek ortadan kaldırıldığı gerçeği bu raporlarda yer alıyor.
Çin işgal rejiminin Doğu Türkistan’daki bu soykırım uygulamalarına ait ulaşılan son bilgiler , dini ve tarihi mekanların yıkılarak yok edildiği bazı tarihi dini mekanların ise Müze, bar ve eğlence yerlerine dönüştürüldüğü dini ve diğer kültürel sembollerin ortadan kaldırılması ve diğer uygulamalar Çin’in bölgede yürüttüğü daha geniş bir kültürel yok etme uygulamalarının başlangıcı olduğu ön görüsü dikkat çekiyor. Bölge uzmanları ve bağımsız Araştırmacılar ÇKP’nin bu etnik Birlik Yasasının öncelikli hedefinin eğitim ve öğretimde ve resmi yazışmalar ile kamusal alanda ve gündelik hayatta sadece Çin/Mandarin dilinin kullanılması olduğu düşüncesinde olduğu görüşünü paylaşıyorlar.
Uygur İnsan Hakları Aktivistleri ve bağımsız araştırmacılar, Uygurca başta olmak üzere Çin’in azınlık olarak tanımladığı Çinli olmayan halkların dillerinin bu yasa ile aşamalı olarak zayıflatacağı ve daha sonra tümden ortadan kaldıracağı amacı taşıdığını bildiriyorlar.
