2016 yılında beri Çin zindanlarında tutulan Doğu Türkistanlı Uygur yazar Yalkun Ruzi, 2026 Uluslararası İnsan Hakları Ödülü’ne layık görüldü. Otoriter rejimler altında temel hak ve özgürlükleri savunan kişi ve kurumları onurlandıran “Graciela Fernández Meijide İnsan Hakları Savunuculuğu Ödülü”nün bu yılki sahipleri açıklandı.

Doğu Türkistan’da 2016 yılından bu yana tutuklu bulunan tanınmış edebiyat eleştirmeni ve yazar Yalkun Rozi, Latin Amerika merkezli CADAL (Centro para la Apertura y el Desarrollo de América Latina) tarafından verilen 2026 Graciela Fernández Meijide İnsan Hakları Ödülü’ne layık görüldü.

Otoriter rejimler altında temel hak ve özgürlükleri savunan kişi ve kurumları onurlandıran “Graciela Fernández Meijide İnsan Hakları Savunuculuğu Ödülü”nün bu yılki sahipleri açıklandı. Küresel ölçekte verilen ödül; Ekvator Ginesi ve Kuzey Kore’den isimlerin yanı sıra, Uygur kültürüne ve edebiyatına yaptığı katkılarla tanınan tutuklu yazar Yalkun Rozi’ye verildi.

“İdeolojik Sorun” Bahanesiyle 15 Yıl Hapis

Yalkun Rozi, Xinjiang Eğitim Bakanlığı bünyesinde çalıştığı 2001-2011 yılları arasında, Uygur kimliği ve kültürünü genç nesillere aktaran 90’dan fazla ders kitabının editörlüğünü yürütmüştü. Ancak 2016 yılında, hazırladığı bu kitaplarda “ideolojik sorunlar” olduğu gerekçesiyle soruşturmaya tabi tutulan Rozi, 2018’de “devlet iktidarını yıkmaya teşvik” suçlamasıyla 15 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Uygur Hareketi: “Bu Ödül Uygur Ruhunun Zaferidir”

Ödül kararı, uluslararası insan hakları örgütleri ve Uygur diasporası tarafından büyük bir memnuniyetle karşılandı. Uygur Hareketi (Uyghur Movement) İcra Direktörü Rushan Abbas, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Yalkun Rozi’nin bu ödülü alması, Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) kimliğimize karşı yürüttüğü savaşa karşı bir direniş kanıtıdır. ÇKP en büyük âlimlerimizi hapsederek tarihimizi yeniden yazmaya çalışsa da, bu onur Uygur ruhunun zaferidir. Yalkun Rozi ve tüm tutuklu entelektüeller özgür kalana dek sesimizi yükseltmeye devam edeceğiz.”

Ödül Töreni Ağustos Ayında

CADAL tarafından yapılan açıklamada, ödül töreninin Ağustos ayında düzenlenecek olan “Totalitarizm Kurbanlarını Anma Günü” kapsamındaki özel bir konferansta gerçekleştirileceği duyuruldu.

İnsan hakları savunucuları, bu ödülün uluslararası toplumun dikkatini Doğu Türkistan’daki hak ihlallerine yeniden çekmesini umuyor.

Yalkun Rozi gibi saygın bir eğitimcinin “ders kitapları üzerinden” cezalandırılması, bölgede yürütülen “kültürel asimilasyon” iddialarını uluslararası platformlarda güçlendiren en önemli vakalardan biri olarak kabul ediliyor. Latin Amerika kökenli bir kuruluşun bu ödülü vermesi, konunun sadece Batı dünyasında değil, küresel ölçekte yankı bulduğunu gösteriyor.

Kaynak : https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/turkistandan/uygur-yazar-2026-uluslararasi-insan-haklari-odulu-ne-layik-goruldu/6