İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün yeni raporuna göre Çin, Uygurlar için dini, tarihi veya kültürel anlam taşıyan yüzlerce köyün ismini “sistematik olarak” Çin Komünist Partisi’nin ideolojisiyle örtüşen isimlerle değiştirdi.

Norveç merkezli Uygur İnsan Haklarını Savunma  örgütü( Uygur  Yar=Uyghur Help) ile ortaklaşa çalışan  bin diğer İnsan Hakları  grubu, Çin Ulusal İstatistik Bürosu’nun web sitesinden 2009-2023 yılları arasındaki verileri toplayarak,  bölgenin  en batı bölgesindeki 630 köyün isimlerini bu şekilde değiştirdiklerini tespit ettiklerini söyledi. En sık kullanılan isimler Mutluluk, Birlik ve Uyum oldu.

İnsan Hakları İzleme Örgütü Çin Direktör Vekili Maya Wang konu ile ilgili olarak yaptığı açıklamasında, “Çin yetkilileri, yüzlerce  Uygur köyünün ismini Uygurlar için anlam bakımından  önemli  ve zengin olanlar yerine  ÇKP. hükümet propagandasını yansıtan isimlere  değiştirdi. Bu isim değişiklikleri, Çin hükümetinin Uygurların kültürel ve dini ifadelerini ortadan kaldırma çabalarının bir parçası olduğu açıktır.” dedi. 

İnsan Hakları İzleme Örgütü(HRW) Raporunun Ayrıntıları

1. İnsan Hakları İzleme Örgütü'(HRW)’nün son raporunda, köy adı değişikliklerinin çoğunun,  Çin baskı ve zulmünün  zirve yaptığı 2017-2019 yılları arasında gerçekleşmiştir.
2. Uygur Bölgesindeki bu köylerin adları 1949 yılındaki   Çin işgali öncesindeki  Uygur krallıkları, Cumhuriyetleri ve yerel liderlerinin adları da dahil olmak üzere Uygur tarihini   hatırlatan isimler yapılan  kaldırıldığı belirtildi.
3. Ayrıca, köy adlarında mezar (türbe) ve dutar (iki telli   Bağlama benzeri çalgı aleti ) gibi Uygur kültürel uygulamalarını çağrıştıran köy adları da değiştirildi.
4. 13. yüzyılda yaşamış Pers bilgini ve şairi Kutbüddin eş-Şirazi’nin türbesinden adını alan,  Kutbeddin Mezarı Köyünün adı  2018’de Gül Çiçeği Köyü olarak  değiştirildi.
5. Hoten iline bağlı   Karakaş İlçesi’nde bulunan ve Uygurların en önemli  iki telli bir çalgı aleti Dutar köyünün adı , 2022’de Kızıl Bayrak Köyü olarak adlandırıldı.
6. İsimleri değiştirilmiş köylerde oturan 11 Uygur ile yapılan görüşmede onların bu durumdan çok derinden etkilendiklerini  ve bunun kabul edilemez olduğunu söyledikleri aktarıldı.
7. Bir diğer Uygur Köylü ise kendisinin Çin tipi Toplama Kamplarında yıllarca tutulduktan sonra serbest bırakıldığı  ancak köyünün ismi değiştiği için evine ulaşmada sıkıntılar çektiğini,çünkü Köyünün eski adının sistemde  bulunmadığını anlattı.
8. Bir diğer köylü ise yıllarda yaşadığı bölgedeki isimlerin tamamen değiştirildiği için bu duruma şiire yansıttığını anlattığını bildirdi.

BM.İnsan Hakları yüksek Konseyi Doğu Türkistan’a Gitme Taleplerinde Israrlı