ÇİN’İN UYGUR OPERASYONUNUN ŞİFRESİ : “GÖĞE UÇSALAR BİLE AYAKLARINDAN YAKALARIM!”

UYGUR HABER VE ARAŞTIRMA MERKEZİ(UYHAM)

ABD merkezli Komünizm Kurbanlarını Anma Vakfı, Çin’in işgalindeki Doğu Türkistan’da ve diasporada yaşayan Uygurlara yönelik insanlık ve etnik soykırım suçları yayımladığı “Çin’in sınır ötesi Uygur Soykırım operasyonun deşifresi : “Göğe uçsan bile ayaklarından yakalarım” başlığı ile bir araştırma raporu yayınlamıştır. Karar gazetesinde yayınlanan bu Araştırma raporunu aşağıda yayınlıyoruz,(UYHAM)

Çin Komünist Partisi (ÇKP) işgal rejimi Çin’in dışında yaşayan Uygurlar üzerindeki etkisini sürdürmek için yalnızca tehdit ve gözetim değil, teşvikler ve anlatı kontrolü gibi yöntemlere de başvuruyor. Araştırma raporu Kuzey Amerika, Avrupa ve Türkiye’deki Uygurlarla yapılan görüşmeler ile Çin hükümetine ait iç belgelere dayanmaktadır. Bu çalışma, bu Çin’in bu sınır ötesi baskı yöntemlerini “Ulusötesi Otoriter Kontrol” başlığı altında toplanmıştır. Çin’in, ülke dışında yaşayan Uygurlara yönelik baskı ve kontrol yöntemlerini daha da yaygınlaştırarak genişlettiğine ilişkin bu yeni araştırma Komünizm Kurbanlarını Anma Vakfı (VOC) Çin Araştırmaları Kıdemli Araştırmacısı ve Direktörü Dr. Adrian Zenz ile VOC’nın Uygur asıllı Çin Araştırmacısı Muetter Tohti tarafından hazırlanmıştır. Bu çalışmada, Çin Komünist Partisi’nin sınır ötesi baskılarının diasporada yaşayan Uygur Aktivistler, Araştırmacıları, tanıkları ve diaspora toplulukları üzerindeki etkisi incelenmiştir.

“Göğe Uçsan Bile Ayaklarından Yakalarım: Pekin’in Uygur Diaspora Araştırma ve Belgeleme Çabaları Üzerindeki Ulusötesi Otoriter Kontrolü” başlıklı bu araştırmada, Pekin’in yurt dışındaki Uygurlar üzerinde kurmaya çalıştığı etkinin yalnızca klasik “ulusötesi baskı” yöntemleriyle açıklanamayacağı kanıtları ile birlikte ortaya konulmuştur.

Çin’in Ulus Ötesi Başkılarında 3 Ayrı Yöntem

Araştırmacılar, Çin’in yurt dışındaki Uygur diasporasına yönelik faaliyetlerini üç başlık altında topladı.

Bunlardan ilki “ulusötesi baskı” olarak tanımlandı. Araştırmaya göre bu yöntem; fiziksel taciz, aktivistlere ve ailelerine yönelik tehditler, gözetim, casusluk ve diaspora topluluklarına sızma girişimlerini kapsamaktadır.
İkinci yöntem ise diasporada yaşayan Uygurları Çin’in “ulusötesi Baskılarında işbirliğine çekme” olarak adlandırıldı. Çalışmada Pekin’in bazı durumlarda burs, iş fırsatı, pasaport işlemleri veya Çin’deki aile üyeleriyle yeniden iletişim kurabilme gibi imkanları kullanarak diaspora üyelerini işbirliğine yönlendirdiği ya da muhalif tutumdan caydırmaya çalıştığı öne sürüldü.
Üçüncü başlık olan “ulusötesi meşrulaştırma” ise propaganda, dezenformasyon ve anlatı manipülasyonu yoluyla Uygur aktivistleri ile ÇKP rejimini eleştirmenlerin itibarsızlaştırılmasını ve Çin lehine söylemlerin güçlendirilmesini kapsıyor.

Araştırmanın, Kuzey Amerika, Avrupa ve Türkiye’de yaşayan Uygurlarla yapılan görüşmelere ve Çin hükümetine ait iç belgelere dayandığı belirtildi.

Çalışmada bu yöntemlerin birbirinden bağımsız değil, birbirini tamamlayan bir sistem olarak işlediği savunuldu.

Araştırmacılara göre bu yöntemlerin sonucunda insan hakları ihlallerine ilişkin delil toplama faaliyetleri zorlaşabiliyor, diaspora içinde korku ve oto-sansür yayılabiliyor, araştırmacılar ve tanıklar itibarsızlaştırılabiliyor ve topluluk içindeki güven ilişkileri zarar görebiliyor.

ÇKP’NİN BASKISI ÇİN SINIRLARINDA DURMUYOR”

Uygur Hareketi İcra Direktörü Ruşen Abbas, araştırmaya ilişkin yaptığı değerlendirmede Çin’in baskısının ülke sınırlarının ötesine geçtiğini savundu.

Abbas, “ÇKP’nin baskısı Çin sınırlarında durmuyor. Diasporadaki Uygurlar, Pekin’in ulusötesi otoriter kontrolünün hedefi olmaya devam ediyor.” ifadelerini kullandı.

Abbas, kendi ailesinden de örnek vererek kız kardeşi Dr. Gulshan Abbas’ın kendisinin insan hakları savunuculuğu nedeniyle yaklaşık sekiz yıldır cezaevinde tutulduğunu ileri sürdü.

“2018’den bu yana ailem, onun ne zaman özgür olacağını bilmemenin acısı ve belirsizliğiyle yaşıyor.” diyen Abbas, yeni araştırmanın bu baskı yöntemlerinin diaspora üzerindeki etkisini daha görünür hale getirdiğini söyledi.

ARAŞTIRMA: YÖNTEMLER DAHA AZ GÖRÜNÜR HALE GELİYOR

Çalışmada, Çin’in yurt dışındaki Uygurlara yönelik etkisini sürdürmek için doğrudan ve görünür baskının yanı sıra daha dolaylı yöntemlere yöneldiği de öne çıkıyor.

Araştırmacılara göre teşvik mekanizmaları, sosyal baskı, bilgi manipülasyonu ve anlatı kontrolü gibi yöntemler, uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmeden diaspora üzerinde etkili olabiliyor.

Bu durumun, Pekin’in insan hakları savunuculuğu ve araştırma faaliyetlerini zayıflatmasını kolaylaştırdığı savunuldu.

ULUSLARARASI TOPLUMA ÇAĞRI

Uygur Hareketi, araştırmanın yayımlanmasının ardından hükümetlere ve sivil toplum kuruluşlarına çağrıda bulundu.

Açıklamada, yurt dışında yaşayan Uygur aktivistlerin, araştırmacıların ve tanıkların korunmasına yönelik mekanizmaların güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Uygur Hareketi, diaspora üyelerinin Çin’den gelebilecek misilleme korkusu yaşamadan konuşabilmesi, insan hakları ihlallerini belgeleyebilmesi ve hukuki hesap verebilirlik talebinde bulunabilmesi gerektiğini vurguladı.

Araştırma, Pekin’in Çin sınırları dışındaki etkisini değerlendirirken yalnızca açık tehdit ve baskı yöntemlerine değil, teşvik, yönlendirme ve bilgi manipülasyonu gibi daha dolaylı araçlara da bakılması gerektiğini savunuyor.