Habibullah İzçi

04.11.2026

Çin’in Siçuan eyaleti, Luzhou şehrine bağlı Gulin ilçesinden Doğu Türkistan’a göç eden ve şu anda Almanya’da yaşayan Wang Fujin, Doğu Türkistan’daki hapishane deneyimlerini anlatarak, Uygurların hâlâ büyük ölçekte gözaltına alındığını, hapishanedeki Uygurların ana dillerini konuştukları için ağır şekilde cezalandırıldığını ve Çin hükümetinin kapatıldığını iddia ettiği kampların hâlâ var olduğunu söyledi.

Wang Fujin adlı Çinli bir adam, Çin Komünist Partisi’nin politikalarını eleştirdiği için Doğu Türkistan’da iki yıl hapis cezasına çarptırıldı. Cezasını çektikten sonra bile polis tarafından izlendiğini ve tehdit edildiğini, sonunda Çin’i terk ederek Almanya’ya gittiğini söyledi.

Hakkındaki kararda, Wang’ın 4 Ekim 2022’de suç kapsamında gözaltına alındığı ve aynı yılın 15 Ekim’inde resmen tutuklandığı belirtiliyor. O dönemde, Altay Şehri Savcılığı, Wang’ı 10 Ocak 2023’te WeChat’teki siyasi eleştirileri nedeniyle “tartışma çıkarmak ve sorun yaratmak” suçundan mahkum etmiş ve iki yıl hapis cezasına çarptırmıştı. Mahkeme belgelerinde, Wang’ın Çin’in salgınla mücadele politikaları, etnik politikaları, Tayvan sorunu ve devlet liderleri hakkındaki eleştirel yorumlarının suçlamaların ana nedenleri olduğu belirtiliyor. Çin mahkemesi bu yorumları ülkenin salgınla mücadele politikalarına ve etnik politikalarına karşı “hakaret” ve “iftira” olarak nitelendirmişti.

Wang’ın ifadesinde, görev yaptığı hapishanede bulunan 6.000 mahkumun yüzde 90’ının Uygur olduğunu, Uygur mahkumların çoğunun on yıldan fazla hapis cezasına çarptırıldığını, Uygur mahkumların ana dillerini konuşmalarına izin verilmediğini, kendi aralarında Uygurca konuşmak isteyen Uygur mahkumların önceden izin almaları gerektiğini ve bu kuralı ihlal edenlerin dövülme veya yüksek voltajlı elektrik şokuna maruz kalma riskiyle karşı karşıya kaldığını söyledi.

Çinli bir mahkumun, kaldığı hapishanede Uygurların bu kadar büyük bir oranda bulunmasıyla ilgili iddiası, Doğu Türkistan’daki geniş çaplı hapis politikalarını ve Çin’in dil politikasının hapishane sisteminde nasıl uygulandığını vurguluyor. Mahkumların günlük sözlerinin ve eylemlerinin hapishane yetkilileri tarafından kaydedildiğini ve bir mahkum uykusunda bağırsa veya Uygurca bir şey söylese bile uyandırılıp ne söylediği ve neden söylediği konusunda sorgulandığını belirtti.

 Tanıklığında, Çin hükümetinin Doğu Türkistan’daki kamplar olarak adlandırdığı sözde “mesleki eğitim merkezlerinin” varlığının devam ettiğini vurguladı ve hapishanede bulunan bazı kişilerin bu tür tesislerde üç ila dört yıl geçirdikten sonra hapse mahkum edildiğini söyledi. Ayrıca, hapisten çıktıktan sonra bile polis ve devlet güvenlik yetkilileri tarafından defalarca çağrıldığını ve Doğu Türkistan’daki toplama kamplarında ve hapishanelerde gördüklerini ifşa etmemesi için tehdit edildiğini belirtti.