Kurban Bayramı vesilesiyle Türkiye’nin iki büyük gazetesi Uygurlar hakkında yorumlar yayınladı. “Türkiye Gazetesi”nin 10 Ağustos sayısında, usta köşe yazarı Rahmi Er’in “Doğu Türkistan, Çin’de Filistin’dir” başlıklı yorumu ve “Milli Gazetesi”nin 11 Ağustos sayısında ise köşe yazarı Fatma Tuncar’ın “Sessizliğimizin bedelini ödediler” başlıklı yorumu yer aldı. İki yorum da Uygur meselesini farklı açılardan ele aldı.
Fatma Tunjar Hanım, “Sessizliğimizin Bedelini Ödediler” başlıklı yazısına şu sözlerle başlıyor: “Çin’in ağır baskı ve zulmü altında sınanan Uygur kardeşlerimiz yalnız ve çaresiz bırakılmıştır. Çin topraklarında soykırım yapılmaktadır. Maalesef siyasetçilerimiz mazlum Uygurlara destek veren bir açıklama bile yapmamışlardır. İnsan hakları konusunda sesini çıkarmayan siyasetçiler bu zulme göz yummaktadır. Çin bunu fırsat bilip Uygurlar üzerindeki baskıyı artırarak onları tamamen yok etmeye çalışmaktadır.”
Yorumcu Fatma Tunjar Hanım ise yorumunda şunları yazmıştır: “İslam’da, nerede zulüm varsa, mazlum kim olursa olsun, her Müslümanın adaleti tesis etme sorumluluğu olduğu vurgulanır. Maalesef Müslümanlar bu sorumluluğu unutmuş ve Uygurları Çin zulmünün pençesine bırakmışlardır. Uygurların çaresiz kaldığını gören Çinliler, onları keyfi bir şekilde öldürmektedir.”
Fatma Tuncer, bu yorumunda, insanların doğup büyüdükleri topraklarla güçlü bir sevgi bağına sahip olduklarını, kimsenin vatanını terk edip yabancı ülkelere gitmek istemediğini ve Çin’in baskıcı politikası nedeniyle vatanlarından kaçmak zorunda kalan Uygurlar için Türkiye’nin koruyucu olamayacağını vurguladı.
Yorumunda Ehine Ağspan hakkında şunları yazdı: “Ehine Ağspan, Türk kardeşlerimin koruyucusu olmak için Türkiye’ye geldi. Ne yazık ki, kardeşi olarak gördüğü Türk devleti onu korumadı, aksine düşmanına teslim etti. Haberlere göre, Ehine Ağspan’ın iki çocuğu memleketinde büyükannesine teslim edildi. Ehine Ağspan’ın nerede olduğu bilinmiyor. Ehine Ağspan şu anda kardeş ülke Türkiye’nin koruması altında değil. Herkes vatanım Türkiye’nin uçsuz bucaksız topraklarına girmiş olsa da, Ehine Ağspan ve iki kızı girmedi. Şimdi hepimiz Ehine Ağspan’dan özür dilemeliyiz. Ama bu özür onu geri getiremez elbette.”
Türkiye Gazetesi’nde yayımlanan “Çin Filistin’inde Doğu Türkistan” başlıklı yazısında usta yorumcu Rahmi Er, Türkiye’nin Kırım Tatarları, Kuzey Irak, Kuzey Suriye, Kıbrıs gibi birçok sorunu olduğunu, bunların arasında Doğu Türkistan meselesinin de bulunduğunu ancak bu konuya pek değinilmediğini belirtti. “Doğu Türkistan meselesi Türkiye’nin gündeminde istediğimiz kadar yer almıyor. Orada bir olay yaşansa, birkaç haber yazılsa unutulur gider. Türk halkı ve Türk hükümeti bilmelidir ki, Türkiye’nin bir Doğu Türkistan meselesi vardır. Dünya durumu değişiyor. Türkiye ‘Asya’ya yeniden açılma’ politikası başlattı. Çin dürüst ve vicdanlı davranırsa, Uygurlar iki ülke arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesinde rol oynayabilir. Uygurlar özgür ve mutlu yaşarsa, Türkiye mutlu olur. Çin’in Uygurların durumunu incelemek üzere Türkiye’den 10 kişilik bir heyeti davet etmesi büyük bir ileri adımdır. Çin’den dürüst olmasını talep etmek hakkımızdır. Bu heyet, Çin’in işaret ettiği yerleri değil, istediği yerleri ziyaret etmelidir.”
Yorumcu Rahmi Er, Uygur sorununun çözümüne ilişkin görüşlerini sunarak şunları yazdı:
1- Doğu Türkistan adına, Rusya Federasyonu’ndaki Tataristan’a benzer bir yüksek özerklik kurulmalıdır.
2- Bölgenin demografik yapısındaki değişikliklere karşı çıkılmalıdır.
3- Uygur halkına din özgürlüğü, anadillerini kullanma özgürlüğü, aile namusunu koruma özgürlüğü, eğitim ve seyahat özgürlüğü garanti altına alınmalıdır.
4- Gözaltına alınan Uygurlar serbest bırakılmalı ve yurt dışında bulunan Uygurların Çin’e gitmelerine veya Çin’den ayrılmalarına izin verilmelidir. Uygurlara Çin halkıyla eşit insan hakları verilmelidir.
5- Türkiye, Uygur bölgesine yatırım yapmayı kolaylaştırmalıdır.
6- Uygur girişimcilere, Tataristan’da olduğu gibi, diğer ülkelerle iş yapma hakkı verilmelidir.
Yukarıdaki yorumlar hakkında daha fazla bilgi edinmek için Rahmi Er ve Fatma Tunjar ile telefonla görüştük. Yorumlarında bu konudaki görüşlerini açıkladılar. Fatma Tuncer Hanım, Ehinabug’un Çin’e iade edilmesinin Türkiye için tarihi bir hata olduğunu ve bu tür hataların bir daha yaşanmaması için Uygur meselesinin Türkiye’de uygun bir şekilde dinlenmesi gerektiğini belirtti.
Doğu Türkistan Vakfı eski başkanı Sayın Hamithan Göktürk ile iki tefsir ve yazarları hakkında telefonla görüştük. Sayın Rahmi Er’in 50 yıldır Uygurlar hakkında birçok tefsir yazdığını, Sayın Fatma Tuncer’in ise son birkaç yıldır tefsir yazdığını ve her iki yorumcunun da Türkiye’de etkili kişiler olduğunu belirtti
Kaynak : .https://www.rfa.org/uyghur/xewerler/zinnetgul-tursun-08152019233446.html?fbclid=I
