1. ÇERKES SOYKIRIMI VE SÜRGÜNÜ VE ASKERLİK BİLİNCİ (1864 SONRASI)

1. Seyyid Yakup Han    : Heyet başkanı ve diplomatik temsilci
2. Çerkes Yusuf İsmail  : Modern piyade talimi ve nizami birlik düzeni uzmanı
3. İsmail Hakkı Efendi  : Topçu eğitimi ve ağır silah kullanımı
4. Zaman Bey                   : Süvari birliklerinin  eğitimi ve disipline edilmesi
5. Murat Efendi               : İstihkâm, savunma ve askerî mühendislik uzmanı
6. Ali Kazım                     :  Lojistik, silah bakımı ve mühimmat uzmanı

Bu isimlerin varlığı, Kaşgar’daki hareketin yalnızca bir “isyan” değil, devletler arası ilişkiler ağına dâhil olduğunu göstermektedir.²

Not: “Seyyid Yakup Han’ın Kaşgar’a dönüş yolunda uğradığı Mısır’da ek silah alımına bağlanabilir” diye geçiyor kitapta (Hodong Kim, “The Holy War in China” (Çin’deki Kutsal Savaş))

 Çerkes Yusuf İsmail Bey’in  ilk faaliyeti Kaşgariya devleti Ordusunun Piyade Eğitimi ve Ordu Disiplinini sağlamak olmuştur. Yusuf İsmail’in  esas  görevi ise, düzensiz birlikleri nizami bir piyade gücüne dönüştürmekti. Bu kapsamda:

• Bölük–tabur sistemi
• Ateşli silah talimi
• Savunma ve geri çekilme düzenleri  uygulanmıştır.

Hodong Kim, Yusuf İsmail’i “askerî eğitmen subay” olarak tanımlar ve Osmanlı talim usullerinin Kaşgar ordusuna aktarımını vurgular.³

Silahlar ve Teçhizat :  Kaşgariya ordusunun silah Kaynaklar arasında farklılık olmakla birlikte, Osmanlı’dan gönderilen askerî malzeme şu aralıktadır:

1.  1 adet Osmanlı Sancağı
2.  3.000 adet  arasında modern tüfek (Snider / Enfield)
3. 30 adet top

Hodong Kim’e göre Yakup Beg’in mektuplarında geçen  silah miktarı 1.200 tüfek + 6 top listesi en güvenilir kaynaktır.⁴

1. Hükümdar Yakup Beg’in zehirlenerek şehit edilmesi
2. Mançur-Çin(Qing ) ordusunun  Doğu Türkistan’a büyük  ve geniş çaplı  saldırıları
3. İç siyasî çözülme (Yakup Bey’in oğulları Hak Kuli ve Bek Kuli Begler arasındaki iktidar mücadelesi

1. Doğu Türkistan’ın askerî durumu
2. Çin işgal (Qing) ordusunun taktikleri
3. Doğu Türkistan’in(Bölgenin)  Jeostratejik  durumu

Yusuf İsmail’in daha sonraki yıllarda cephe komutanlığı değil, askerî danışmanlık ve eğitim alanlarında görev aldığı anlaşılmaktadır.  Bu raporlar, Osmanlı’nın Orta Asya algısını  yeniden şekillendirmiştir.⁶

• Yusuf İsmail Bey, bir Çerkes olarak iki kez vatan kaybı yaşamıştır ama her iki durumda da silahını asla  bırakmamıştır. O, Kafkasya’nın  direniş ruhunu,  Doğu Türkistan’a ve Çin sınırına kadar taşımıştır.
• Bu durum, Çerkes   özgürlük ve direniş tarihinin Osmanlı ve Orta Asya ile kesiştiği en uzak noktalardan biridir.

1. Hodong Kim, “Holy War in China: The Muslim Rebellion and State in Chinese Central Asia, 1864-1877” (Stanford University Press): Çerkes Yusuf İsmail’in piyade eğitmeni olarak rolünü ve gönderilen mühimmatın detaylarını birincil kaynaklarla analiz eden en kapsamlı eserdir.
2. Mehmet Saray, “Doğu Türkistan Tarihi: Başlangıçtan 1878’e Kadar” (Türk Tarih Kurumu): Yusuf İsmail ve diğer subayların Osmanlı arşivlerindeki izlerini ve Kaşgar’daki faaliyetlerini belgelerle anlatır.
3.  Mehmet Saray, “The Ottoman Connection with Central Asia: Khoqand and Khiva Khanates”: Bölgeye gönderilen askeri heyetin diplomatik arka planını açıklar.
4.  Süleyman Kani İrtem, ” Kaşgar : Osmanlı Devleti’nin Meselesi ” (Yayına hazırlayan: Osman Selim Kocahanoğlu): Dönemin gazeteleri ve hatıratlarından derlenmiş, mücadeleyi anlatan bir eser.

1. Robert Barkley Shaw, “Visits to High Tartary, Yarkand, and Kashghar”: Kaşgar ordusunun modernizasyonunu ve Türk subayların (Yusuf İsmail ve arkadaşlarının) ordudaki disiplinini bizzat yerinde gören İngiliz seyyahın notları.
2. Aleksey Kuropatkin, “Kashgaria”: Rus General Kuropatkin’in, Yakup Beg ordusundaki Osmanlı etkisini ve subayların askeri dehasını anlattığı stratejik raporu.
3. T. Douglas Forsyth, “Report of a Mission to Yarkund in 1873”: İngiliz diplomatik heyetinin Osmanlı subaylarıyla karşılaşmalarına dair notlar.