logo

trugen jacn

ÇİN’DEN KİRLİ DİPLOMASI ATAĞI : UYGURLAR ÜZERİNDEN DİPLOMATİK ÜSTÜNLÜK KURMAK

Doğu Türkistan’daki vahşetten kaçıp kültürel soykırımı dünyaya duyuran Uygurlar için insan avı başlatan Pekin, bu kişilere kapılarını açan ülkelere de iade baskısı uyguluyor. İade talebinde bulunulan ülkelerin kamuoyu baskısıyla karar alma ‘riski’ne karşı da ‘Bu iş gizli tutulsun’ talebinde bulunuyor. Çin’in kirli diplomasisi Türkiye’den istediği Enver Turdi dosyasıyla ilk kez deşifre oldu. Doğu Türkistan’da toplama kamplarıyla soykırım politikaları uygulayan Çin yönetimi, bir yandan da Türkiye’nin de aralarında bulunduğu ülkelere kaçan Uygur Türkleri’ne yönelik adeta insan avı yürütüyor. ‘Terörist’ iftirasıyla mülteci Uygurların iadesini ya da sınır dışı edilmesini isteyen Pekin yönetimi söz konusu ülkelere ekonomik ve siyasi baskı uyguluyor. ABD merkezli popüler haber portalı ‘axios.com’un ulaştığı 92 sayfalık yeni belgeler bu kirli diplomasiyi ilk kez deşifre etti. Doğu Türkistan’dan kaçarak Türkiye’ye sığınan Enver Turdi için açılan iade davasında Çin’in yürüttüğü ahlaksız diplomasi gözler önüne seren belgelere göre Çin, Türk makamlarına “Dava kamuoyu tarafından duyulmasın, gizli tutulsun” baskısı yaptı. 

UYGUR HABER VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (UYHAM)

ABD merkezli popüler haber portalı ‘axios.com’un ulaştığı 92 sayfalık yeni belgeler bu kirli diplomasiyi ilk kez deşifre etti. Habere göre, Enver Turdi, Özgür Asya Radyosu ve yurt dışındaki Uygur örgütlerine insan hakları ihlalleri ile ilgili bilgi aktardığı için tutuklanma riskine karşı kaçarak Türkiye’ye sığındı. 2017’de geçici ikamet belgesini uzatamadığı için gözaltına alında ve 12 ay, geri gönderme merkezinde tutuldu. Bu sürede Enver Turdi, Çin’in IŞİD bağlantılı suçlamasına maruz kaldı ve kendisine ancak Pekin yönetimi tarafından temin edilebilecek 2004 yılına ait bir fotoğrafı gösterildi. Enver’in sınırdışı edilmesi için açılan davanın dosasına Çin yönetimi tarafından gönderilen belgeler ve Türk makamlarla yazışmalar da girdi. Belgeler, Çin’in 2017’de Enver’in iadesini resmen istediği, bu kapsamda bazı polis raporları gönderdiği ve Türk makamlarının başvuruyu kabul ettiğini gösteriyor. Enver, Türkiye’de yaşadığı sorunların arkasında Çin’in olduğunu söylemesinin ardından avukatı bu dosyayı ancak 2020’de aldı. 

Belgelere göre, Çin hükümeti Enver’i İslam Devleti yanlısı bir web sitesi oluşturmak ve bir terör örgütüne katılmakla suçladı. Enver bu suçlamaları reddetti. Pekin, Türk makamlarından Enver’i bulup tutuklamasını, mal varlıklarına el koymasını ve Çin’e geri göndermesini istedi. Pekin’in dava ile ilgili Türkiye’den bulunduğu talepler ise kirli diplomasinin kanıtı oldu. Belgelerin gizli olarak tasnif edilmediğini belirten Çinli yetkililer davanın kamuoyundan gizlenmesini istedi. Belgelerin birinde “Bu davanın detayları gizlidir, Türk tarafından yerel yasalara uygun olarak gizli kalmasını istiyoruz” talebinde bulundu. Haberde belgelerin sorulduğu Çin’in Washington Büyükelçiliği, yorum yapmaktan kaçınırken, Türk yetkililerin “2017’den önce, Türk hükümeti Çin’den kaçan Uygurları açıkça memnuniyetle karşıladı ve birçok Türk halkı Uygurlarla dayanışma duygusu hissediyor” görüşü paylaşıldı. 

Çin, milyonlarca Uygur Türkünü ‘okul’ görünümlü asimilasyon kamplarında zorla tutarken Mısır, Tayland ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bir çok ülkede iadeler için sessiz ve derin bir kampanya yürütüyor. Türkiye ile Çin iade anlaşması imzaladı ancak TBMM’de onaylanmadı. 

Türkiye’deki Doğu Türkistan derneklerinin yöneticileri, Çin’in Türkiye’deki Uygur Türklerinin iadesi için özel çaba gösterdiğini bunun da nedeninin psikolojik üstünlüğü ele geçirmek olduğunu belirtiyor. Türkiye’nin iade konusunda titiz davrandığını söyleyen dernek temsilcileri açılan davaları örnek göstererek “Bir kişinin iadesi demek, Çin için binlerce Uygur’a yönelttiği suçlamaların da onaylanması demek” yorumunda bulundular. En bilinen iade davası ise Uygurların liderlerinden Abdulkadir Yapçan davası. Mahkeme delilleri yetersiz bulduğu için iadeye onay vermedi. Davada iki yıldır Çin’in yeni delil sunması bekleniyor.

KAYNAK : https://www.karar.com/kirli-diplomasi–1564788


Share
314 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ