| Uygur Haber ve Araştırma Merkezi

14 Ağustos 2026

Jawhar Ilham ABD yaptırımlarını alkışlarken, Çin Amerika’dan intikam almaya yemin etti.

Tahir İzgil

ABD hükümetinin geçtiğimiz günlerde Uygur Zorunlu Çalıştırma Önleme Yasası (UFLPA) kapsamında yaptırım listesine 43 Çinli şirketi eklemesinin ardından, İşçi Hakları Koalisyonu’nda (WRC) Uygur Zorunlu Çalıştırma Projesi koordinatörü ve Uygur Zorunlu Çalıştırmayı Sonlandırma Yönlendirme Komitesi (CEUFL) sözcüsü Jawhar Ilham, Radio Free Asia’ya açıklamalarda bulundu.

Cevher İlham, listenin genişletilmesinin sadece bir ticaret kısıtlaması olmadığını, aynı zamanda uluslararası toplumun Uygurların maruz kaldığı baskıyı tanıdığının bir işareti olduğunu söyledi. Zorunlu çalıştırmadan kar elde eden şirketlerin hesap vermesi ve ekonomik kar zincirinin kırılması gerektiğini vurgulayan İlham, diğer demokratik ülkelerin de yasaklı malların diğer kanallar aracılığıyla dolaşımını engellemesi ve ithal mallar hakkında bilgi açıklaması gerektiğini belirtti.

5 Ağustos’ta Çin Ticaret Bakanlığı, ABD’nin 43 Çinli şirkete uyguladığı yaptırımlara misilleme olarak altı ABD şirketine ve kurumuna yaptırım uygulayacağını duyurdu. Çin Ticaret Bakanlığı’nın “ABD’nin Sincan’a yönelik yasadışı yaptırımlarına yardım ve yataklık etmekle” suçladığı altı şirket ve kurum şunlardır: Applied DNA, Stratum Reservoir Co., Ltd., Altana Technologies, Responsible Business Alliance (RBA), Verite Group, Inc. ve Human Rights in China (HRIC). Karara göre, 5 Ağustos 2026’dan itibaren Çinli kurum ve bireylerin bu altı kuruluşla iş, işbirliği ve diğer faaliyetlerde bulunmaları kesinlikle yasaklanacak.

Çin’in Uygurlara yönelik zorunlu çalıştırma iddialarını şiddetle reddetmesiyle ilgili olarak Jawhar Ilham şunları söyledi: “Birleşmiş Milletler, çeşitli hükümetler, araştırmacılar, gazeteciler, tanık ifadeleri, sızdırılan Çin hükümeti iç belgeleri ve şirketlerin tedarik zincirlerinin denetim sonuçları, Uygurlara karşı sistematik zorunlu çalıştırma ve diğer ciddi insan hakları ihlallerine işaret ediyor.”

Jawhar Ilham ayrıca diğer hükümetleri de benzer zorunlu çalışma kısıtlamaları uygulamaya ve Uygur mültecilerini Çin’in sınır ötesi baskılarından korumaya çağırdı.